Vữa xây dựng có mấy loại? Phân loại xi măng, vôi và polymer

Vữa xây dựng có mấy loại?

Vữa xây dựng được phân loại theo chất kết dính sử dụng thành 6 nhóm chính: vữa xi măng, vữa xi măng-vôi, vữa thạch cao, vữa polymer modified, vữa chống thấm và vữa tự san phẳng. Mỗi nhóm có cơ chế đóng rắn, đặc tính cơ lý và phạm vi ứng dụng khác nhau. Lựa chọn đúng loại vữa quyết định tuổi thọ và chất lượng công trình.

1. Vữa xi măng thuần

Vữa xi măng thuần gồm xi măng Portland, cát và nước, không có vôi hay phụ gia polymer. Cường độ cao, chịu nước tốt, phù hợp cho khu vực ẩm ướt. Nhược điểm là độ dẻo thấp, dễ co ngót và nứt nếu không kiểm soát tỷ lệ W/C. Mác vữa xi măng thuần có thể đạt M25 trở lên với xi măng PC40 và tỷ lệ xi măng:cát 1:2.

2. Vữa xi măng-vôi (phổ biến nhất)

Vữa xi măng-vôi là loại phổ biến nhất trong xây dựng dân dụng Việt Nam, bổ sung vôi nhuyễn hoặc bột vôi vào hỗn hợp xi măng-cát. Vôi cải thiện độ dẻo và khả năng giữ nước, giúp dễ thi công hơn và giảm co ngót so với vữa xi măng thuần. Tỷ lệ điển hình: xi măng:vôi:cát = 1:0,5:5 đến 1:1:6 tùy mác yêu cầu. Cường độ thấp hơn vữa xi măng thuần nhưng phù hợp cho hầu hết công trình thông thường.

3. Vữa thạch cao (nội thất)

Vữa thạch cao (gypsum mortar / plaster) dùng thạch cao β (hemihydrate CaSO₄·0,5H₂O) làm chất kết dính, đóng rắn nhanh trong 20–60 phút tùy loại. Ưu điểm: bề mặt nhẵn, đóng rắn nhanh, không co ngót và cách nhiệt tốt. Nhược điểm lớn: không chịu nước — chỉ dùng trong nội thất khô. Không được dùng vữa thạch cao ở khu vực bếp, nhà tắm hay kết cấu bên ngoài.

4. Vữa polymer modified (keo dán gạch)

Vữa polymer modified (polymer modified mortar) bổ sung bột polymer redispersible (RDP) hoặc nhũ tương polymer vào nền xi măng, cải thiện đáng kể độ bám dính, tính đàn hồi và khả năng chịu uốn. Sản phẩm điển hình là keo dán gạch (tile adhesive) theo EN 12004, phân loại C1 (tiêu chuẩn), C2 (cải tiến), S1/S2 (có tính trượt). Keo dán gạch C2S1 hoặc C2S2 phù hợp cho gạch đá cẩm thạch, gạch granite khổ lớn và gạch ngoài trời.

5. Vữa chống thấm

Vữa chống thấm (waterproofing mortar) kết hợp xi măng với phụ gia chống thấm hóa học (silicate, crystalline, polymer coating) để tạo lớp màng chống thấm tích hợp trong vữa. Phân thành hai loại: vữa chống thấm dạng cứng (rigid) làm giảm hệ số thấm của vữa; vữa chống thấm đàn hồi (flexible) dùng polymer co giãn chịu được vết nứt nhỏ. Ứng dụng: hầm, bể chứa nước, tầng hầm, phòng vệ sinh.

6. Vữa tự san phẳng (Self-leveling)

Vữa tự san phẳng (self-leveling compound / SLC) là vữa độ chảy cao, chứa siêu dẻo hóa và chất điều chỉnh lưu biến, tự chảy lan và san phẳng bề mặt sàn dưới tác dụng trọng lực. Độ dày lớp đổ 3–50mm; độ bằng phẳng đạt ≤3mm/2m sau khi đóng rắn — đáp ứng yêu cầu lát sàn gỗ, vinyl và hệ sàn nâng. Không dùng để xây gạch do chảy lỏng.

Bảng tổng hợp 6 loại vữa