Định nghĩa
Tính số lượng gạch xây tường là quá trình xác định số viên gạch cần mua dựa trên diện tích tường, chiều dày tường và tỷ lệ hao hụt. Kết quả tính đúng giúp tránh thiếu hoặc thừa vật liệu, đảm bảo tiến độ và kinh tế công trình.
Công thức tính cơ bản
Bước 1: Tính diện tích tường thực tế (m²) = Chu vi × Chiều cao − Diện tích lỗ cửa.
Bước 2: Số viên lý thuyết = Diện tích tường × Mật độ viên/m² (theo chiều dày).
Bước 3: Số viên thực mua = Số viên lý thuyết × (1 + tỷ lệ hao hụt).
Mật độ viên gạch theo chiều dày tường
| Chiều dày tường | Loại gạch | Số viên/m² (lý thuyết) | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| 110 mm (1/2 viên) | Gạch đặc 220×105×60 | ~70 viên | Mạch vữa 10 mm |
| 220 mm (1 viên) | Gạch đặc 220×105×60 | ~140 viên | Mạch vữa 10 mm |
| 340 mm (1,5 viên) | Gạch đặc 220×105×60 | ~210 viên | Mạch vữa 10 mm |
| 110 mm | Gạch rỗng 2 lỗ 220×105×60 | ~70 viên | Mật độ tương đương gạch đặc |
| 220 mm | Gạch rỗng 4 lỗ 220×105×60 | ~140 viên | Nhẹ hơn nhưng mật độ tương đương |
Ví dụ tính thực tế
Ví dụ 1 — Nhà phố 1 tầng: Tường xung quanh 4 mặt, chu vi 30 m, chiều cao 3,5 m, 4 cửa đi (0,9×2,1 m), 6 cửa sổ (1,2×1,2 m). Diện tích tường = 30×3,5 − 4×(0,9×2,1) − 6×(1,2×1,2) = 105 − 7,56 − 8,64 = 88,8 m². Tường 220 mm: 88,8×140 = 12.432 viên lý thuyết × 1,05 (hao hụt 5%) = 13.054 viên, làm tròn đặt 13.100 viên.
Ví dụ 2 — Tường ngăn phòng 110 mm: Tổng 4 tường ngăn, mỗi tường 3×2,8 m = 8,4 m². Tổng 4×8,4 = 33,6 m² − 6 cửa (0,8×2,1 m) = 33,6 − 10,08 = 23,52 m². Số viên = 23,52×70 = 1.646 viên × 1,05 = 1.729 viên, đặt 1.800 viên.
Bảng tra nhanh số viên gạch đặc 220×105×60 mm
| Diện tích tường (m²) | Tường 110mm (viên) | Tường 220mm (viên) | Tường 340mm (viên) |
|---|---|---|---|
| 10 | 735 | 1.470 | 2.205 |
| 20 | 1.470 | 2.940 | 4.410 |
| 30 | 2.205 | 4.410 | 6.615 |
| 50 | 3.675 | 7.350 | 11.025 |
| 100 | 7.350 | 14.700 | 22.050 |
| 150 | 11.025 | 22.050 | 33.075 |
Bảng tra đã bao gồm hao hụt 5%. Điều chỉnh hệ số hao hụt theo thực tế công trình.
Ứng dụng trong dự toán xây dựng
Trong công tác lập dự toán theo Thông tư 12/2021/TT-BXD, định mức vật liệu gạch đã tích hợp hao hụt. Tuy nhiên, khi mua vật liệu thực tế cần cộng thêm hao hụt vận chuyển (1–2%) và hao hụt lưu kho chưa tính trong định mức thi công.
Những lưu ý khi tính số lượng
Kích thước gạch nung thực tế thường nhỏ hơn danh nghĩa 3–5 mm do co ngót khi nung. Gạch 220×105×60 mm thực đo có thể là 215×103×58 mm, ảnh hưởng đến mật độ viên/m². Nên đo kiểm tra thực tế một mẫu gạch trước khi tính chính thức.
Công thức tính trên áp dụng cho gạch đặc và gạch rỗng có cùng kích thước ngoài. Không áp dụng cho gạch ống lớn (390×190×190 mm) vì mật độ hoàn toàn khác.
Câu hỏi thường gặp
- Tường 220 mm cần bao nhiêu viên gạch/m²?
- Tường 220 mm dùng gạch đặc 220×105×60 mm cần khoảng 140 viên/m² lý thuyết. Cộng hao hụt 5% thì thực tế cần mua khoảng 147 viên/m².
- Cách đo diện tích tường để tính gạch?
- Đo chiều dài tường theo tim tường nhân chiều cao từ mặt sàn đến đáy dầm (hoặc trần), sau đó trừ diện tích các lỗ cửa đi và cửa sổ. Không trừ ổ điện, hộp kỹ thuật nhỏ.
- Gạch rỗng có mật độ viên/m² khác gạch đặc không?
- Không, nếu kích thước ngoài giống nhau thì mật độ viên/m² giống nhau. Sự khác biệt là trọng lượng (gạch rỗng nhẹ hơn 20–30%) và lượng vữa xây cần dùng.
- Có công cụ tính số lượng gạch online không?
- Có nhiều công cụ tính gạch online miễn phí. Tuy nhiên, cần nhập đúng kích thước viên gạch thực tế và kiểm tra hao hụt mặc định của công cụ có phù hợp với công trình của mình không.
- Nếu tường có trụ bê tông thì tính thế nào?
- Trừ diện tích các trụ bê tông (cột) ra khỏi diện tích tường trước khi nhân với mật độ viên/m². Cột thường rộng 200–300 mm, cần đo chính xác trên bản vẽ kết cấu.
- Đặt gạch theo đơn vị nào là tối ưu?
- Thường đặt theo viên hoặc pallet (200–500 viên/pallet). Nên đặt số làm tròn lên bội của 50 hoặc 100 để tiện vận chuyển và bốc dỡ. Tránh đặt số lẻ gây khó quản lý kho.
- Tường có ô lam gạch thì tính hao hụt thế nào?
- Ô lam gạch trang trí (xây gạch lỗ thông khí) cần cắt nhiều viên theo kích thước ô, hao hụt thường 10–15%. Nên tính riêng phần lam và phần tường đặc, rồi cộng lại.
- Mua dư gạch nhiều quá, xử lý thế nào?
- Gạch thừa nguyên vẹn có thể để dự phòng sửa chữa, xây tường bao, bồn cây hoặc bán lại. Một số nhà cung cấp nhận trả lại số lượng lớn với chiết khấu nhất định.
Kết luận
Công thức tính số lượng gạch dựa trên mật độ 70 viên/m² (tường 110 mm) và 140 viên/m² (tường 220 mm) là cơ sở chuẩn cho gạch đặc kích thước 220×105×60 mm. Cộng thêm 5% hao hụt và làm tròn lên bội số tiện đặt hàng giúp dự toán vật liệu chính xác và tránh gián đoạn thi công.