Tấm Thạch Cao Chống Cháy Là Gì?
Tấm thạch cao chống cháy (Type F — Fire Resistant) là loại tấm thạch cao chuyên dụng có lõi được gia cường bằng sợi thủy tinh (glass fiber) và khoáng chất vermiculite, giúp vật liệu duy trì tính toàn vẹn cấu trúc dưới tác động của nhiệt cao trong thời gian dài. Đây là sản phẩm bắt buộc trong các hạng mục xây dựng có yêu cầu chịu lửa theo quy chuẩn phòng cháy chữa cháy. Tấm Type F nhận biết dễ dàng qua màu sắc hồng hoặc đỏ nhạt đặc trưng, phân biệt với tấm thường (Type A — màu trắng) và tấm chống ẩm (Type H — màu xanh lá).
Thành Phần Cấu Tạo Lõi Type F
Lõi tấm thạch cao Type F gồm ba thành phần chính: thạch cao (calcium sulfate dihydrate — CaSO₄·2H₂O), sợi thủy tinh phân tán đều trong lõi và khoáng vermiculite. Sợi thủy tinh tạo ra mạng lưới gia cường giúp tấm không bị vỡ vụn khi chịu nhiệt; vermiculite là khoáng silicat tự nhiên có khả năng giãn nở khi nung nóng, lấp đầy các khe nứt tiềm năng. Hai mặt tấm được bọc bằng giấy kraft đặc biệt chịu nhiệt, khác với giấy thông thường ở tấm Type A.
Cơ Chế Chống Cháy Của Thạch Cao
Cơ chế chống cháy của tấm thạch cao dựa trên hiện tượng bay hơi nước kết tinh trong phân tử CaSO₄·2H₂O. Khi nhiệt độ tăng, nước kết tinh (chiếm khoảng 21% khối lượng) bốc hơi thu nhiệt — quá trình này hấp thụ một lượng lớn năng lượng nhiệt và làm chậm đáng kể tốc độ tăng nhiệt độ phía sau tấm. Với Type F, sợi thủy tinh và vermiculite gia cường thêm, giữ nguyên hình dạng tấm ngay cả sau khi nước kết tinh đã bay hơi hoàn toàn, đảm bảo tường hoặc trần không sụp đổ sớm trong đám cháy.
Phân Cấp EI: EI30, EI60, EI90
Phân cấp chịu lửa theo tiêu chuẩn châu Âu EN 1364 / ISO 834 sử dụng ký hiệu EI kết hợp với thời gian tính bằng phút. “E” (Integrity — tính toàn vẹn) là khả năng ngăn ngọn lửa và khí nóng lan qua cấu kiện; “I” (Insulation — cách nhiệt) là khả năng duy trì nhiệt độ mặt nguội dưới ngưỡng 140°C trung bình và 180°C cục bộ. Tấm Type F đơn lớp 12.5mm thường đạt EI30; kết hợp hai lớp hoặc tăng độ dày lên 15mm đạt EI60; hệ tường hai lớp Type F + lõi bông khoáng đạt EI90 hoặc cao hơn.
| Phân cấp | Thời gian chịu lửa | Ứng dụng điển hình |
|---|---|---|
| EI30 | 30 phút | Vách ngăn văn phòng, phòng kỹ thuật |
| EI60 | 60 phút | Hành lang thoát nạn, vách thang bộ |
| EI90 | 90 phút | Vách thang máy, trần nhà xưởng lớn, phòng cháy nổ |
Nhận Biết Tấm Type F Qua Màu Sắc
Màu hồng hoặc đỏ nhạt là đặc điểm nhận biết tấm thạch cao chống cháy Type F trên công trường, giúp tránh nhầm lẫn với các loại tấm khác. Ngoài màu sắc, mặt sau tấm thường in ký hiệu “F” hoặc “Type F” kèm phân cấp EI và tên tiêu chuẩn áp dụng. Trọng lượng tấm Type F 12.5mm nặng hơn khoảng 10–15% so với tấm Type A cùng kích thước do mật độ lõi cao hơn.
Ứng Dụng Thực Tế Của Tấm Thạch Cao Chống Cháy
Tấm thạch cao chống cháy Type F được ứng dụng bắt buộc tại các vị trí yêu cầu ngăn cháy lan theo QCVN 06:2022/BXD — Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn cháy nổ. Các hạng mục phổ biến gồm: vách hành lang thoát nạn trong tòa nhà cao tầng, vách buồng thang bộ, trần hành lang chung cư, vách ngăn giữa các khu vực có nguy cơ cháy khác nhau trong nhà xưởng và kho bãi. Ngoài ra, tấm Type F cũng được dùng cho trần nhà vệ sinh có yêu cầu chống cháy hoặc khu bếp công nghiệp.
Phân Biệt Type A, Type H và Type F
Ba loại tấm thạch cao phổ biến nhất có điểm phân biệt rõ ràng về thành phần, màu sắc và ứng dụng. Type A (Standard) là tấm thường, lõi thạch cao thuần, màu trắng, dùng cho không gian khô trong nhà. Type H (Moisture Resistant) có phụ gia chống ẩm trong lõi và giấy bọc đặc biệt, màu xanh lá, dùng cho phòng tắm và khu ẩm ướt. Type F (Fire Resistant) có sợi thủy tinh và vermiculite trong lõi, màu hồng, dùng cho hạng mục yêu cầu ngăn cháy theo phân cấp EI.
| Đặc điểm | Type A | Type H | Type F |
|---|---|---|---|
| Màu sắc nhận biết | Trắng | Xanh lá | Hồng / đỏ nhạt |
| Thành phần lõi đặc biệt | Không | Phụ gia chống ẩm | Sợi thủy tinh + vermiculite |
| Chịu ẩm | Không | Có (≤10% hút nước) | Không đặc biệt |
| Phân cấp chịu lửa | Không | Không | EI30 đến EI90+ |
| Ứng dụng chính | Phòng khô, văn phòng | Phòng tắm, bếp, khu ẩm | Hành lang, thang máy, nhà xưởng |
Lưu Ý Khi Thi Công Tấm Type F
Thi công tấm thạch cao chống cháy Type F về cơ bản tương tự Type A nhưng cần tuân thủ một số yêu cầu đặc biệt. Vít thi công phải là vít tự khoan chống cháy, khoảng cách vít tối đa 200mm (nhỏ hơn 250mm của tấm thường) để đảm bảo tính toàn vẹn của hệ cấu kiện. Mối nối giữa các tấm phải được băng keo chịu nhiệt và trét bột lấp đầy hoàn toàn; không được để khe hở dù nhỏ vì đây là điểm yếu trong phân cấp EI. Khi kết hợp tấm Type F với cách âm hoặc cách nhiệt, cần dùng vật liệu nhồi lõi tương thích — bông khoáng (mineral wool) là lựa chọn phù hợp nhất vì cũng không cháy.
Tóm Tắt
Tấm thạch cao chống cháy Type F là giải pháp cấu kiện ngăn cháy hiệu quả, đạt phân cấp EI30 đến EI90 nhờ cơ chế bay hơi nước kết tinh và gia cường bằng sợi thủy tinh cùng vermiculite. Màu hồng đặc trưng giúp nhận biết trên công trường, tránh nhầm với Type A (trắng) hoặc Type H (xanh). Đây là vật liệu bắt buộc theo QCVN 06:2022/BXD tại các hạng mục hành lang thoát nạn, thang bộ, thang máy và nhà xưởng có nguy cơ cháy cao.