Gạch AAC có những nhược điểm gì?
Gạch AAC (bê tông khí chưng áp) dù có nhiều ưu điểm về cách nhiệt và trọng lượng, nhưng cũng tồn tại những nhược điểm kỹ thuật quan trọng mà người dùng cần nắm rõ trước khi quyết định sử dụng. Hiểu đúng nhược điểm giúp thi công đúng kỹ thuật và tránh sự cố công trình.
1. Cường độ nén thấp hơn gạch đỏ
Gạch AAC chỉ đạt cường độ nén 2–5 MPa, trong khi gạch đỏ đặc M70 đạt ≥ 5 MPa và các loại gạch đặc chất lượng cao có thể đạt 7,5–10 MPa. Cấu trúc xốp chứa nhiều lỗ khí tạo ra khả năng cách nhiệt nhưng đồng thời làm giảm mật độ và cường độ vật liệu.
Hệ quả là gạch AAC không phù hợp làm tường chịu lực trong các công trình thấp tầng xây kiểu tường gạch chịu lực (loadbearing masonry). Trong nhà khung bê tông cốt thép, AAC chỉ đóng vai trò tường ngăn và tường bao che.
2. Hút nước cao — bắt buộc phải chống thấm
Độ hút nước của gạch AAC đạt 15–25%, cao hơn gạch đỏ đặc (12–18%). Cấu trúc xốp hở khiến nước có thể thấm sâu vào lõi gạch khi tường ngoài trời tiếp xúc trực tiếp với mưa. Tường AAC ướt mãn tính sẽ giảm cả cường độ lẫn khả năng cách nhiệt.
Để khắc phục, tường AAC bắt buộc cần: (1) sơn lót chống thấm gốc nước hoặc gốc dung môi; (2) sơn phủ ngoại thất có khả năng chống thấm; (3) xử lý kỹ các mạch nối giữa tường và khung cửa, trần nhà. Chi phí chống thấm này cần tính vào tổng chi phí công trình.
3. Góc và cạnh dễ sứt mẻ khi vận chuyển
Do cấu trúc xốp, các góc và cạnh của viên gạch AAC rất dễ bị sứt mẻ khi va chạm trong quá trình vận chuyển và bốc dỡ. Tỷ lệ hao hụt khi vận chuyển của gạch AAC thường cao hơn gạch đỏ, đặc biệt với các công trình có đường vận chuyển xấu hoặc cần bốc dỡ thủ công nhiều lần.
Thực tế thi công nên dự trù hao hụt thêm 5–8% so với mức 3–5% thông thường của gạch đỏ, và yêu cầu đơn vị cung cấp đóng gói pallet cẩn thận có màng co bọc bảo vệ.
4. Yêu cầu vữa mỏng chuyên dụng — không dùng vữa thông thường
Gạch AAC phải xây bằng keo xây chuyên dụng (thin-bed mortar), mạch vữa chỉ 2–3 mm. Nếu dùng vữa xi măng cát thông thường dày 10–15 mm như xây gạch đỏ, tường sẽ có nhiều cầu nhiệt qua mạch vữa, làm giảm hiệu quả cách nhiệt của toàn bộ tường AAC xuống còn 50–60%.
Keo xây AAC có giá tham khảo cao hơn vữa thường và cần thợ được hướng dẫn kỹ thuật xây mạch mỏng. Đây là nguyên nhân phổ biến khiến nhiều công trình dùng gạch AAC nhưng không đạt được hiệu quả cách nhiệt như thiết kế.
5. Giá thành cao hơn gạch đỏ 15–30%
Chi phí vật liệu gạch AAC (tính theo m² tường hoàn thiện bao gồm keo xây) thường cao hơn gạch đỏ khoảng 15–30% tùy khu vực và thời điểm. Mức chênh lệch này có thể được bù đắp bởi tiết kiệm kết cấu (móng, sàn nhẹ hơn) và tiết kiệm điện năng dài hạn, nhưng cần tính toán cụ thể cho từng dự án.
Với dự án nhà ở dân dụng quy mô nhỏ (1–2 tầng) không có yêu cầu đặc biệt về cách nhiệt, gạch đỏ thường là lựa chọn kinh tế hơn. Gạch AAC tối ưu hơn với nhà từ 3 tầng trở lên hoặc khu vực nắng nóng gay gắt.
Tóm tắt nhược điểm
- Cường độ nén thấp (2–5 MPa), không dùng cho tường chịu lực.
- Hút nước cao (15–25%), bắt buộc phải sơn chống thấm bề mặt ngoài trời.
- Góc và cạnh dễ sứt mẻ khi vận chuyển và bốc dỡ.
- Bắt buộc dùng keo xây mỏng chuyên dụng, không thay bằng vữa thường.
- Giá vật liệu cao hơn gạch đỏ 15–30%.
Cách khắc phục các nhược điểm
- Chỉ dùng AAC cho tường ngăn và tường bao che trong hệ khung chịu lực.
- Thi công sơn lót chống thấm ngay sau khi xây xong, trước mùa mưa.
- Yêu cầu cung cấp đóng gói pallet có màng co, vận chuyển cẩn thận.
- Đào tạo thợ xây kỹ thuật mạch mỏng trước khi thi công đại trà.
- Tính toán tổng chi phí vòng đời (LCC) thay vì chỉ so sánh giá vật liệu.
Câu hỏi thường gặp
- Gạch AAC có bị nứt không?
- Tường AAC có thể bị nứt chân chim do co ngót khô hoặc do chuyển vị không đều của kết cấu. Để hạn chế, cần xây theo đúng kỹ thuật mạch sole (mạch sole lệch), neo tường vào khung cột bằng thép neo, và không xây tường quá cao mà không có giằng ngang.
- Có thể trộn dùng gạch đỏ và gạch AAC trong cùng công trình không?
- Hoàn toàn có thể và đây là phương án phổ biến: tường ngoài và tường chịu lực dùng gạch đỏ, tường ngăn nội thất và tường cần cách nhiệt dùng gạch AAC.