Thép xây dựng và thép kết cấu khác nhau thế nào? Bảng so sánh 8 tiêu chí
Thép xây dựng (cốt thép bê tông) và thép kết cấu (thép hình/thép tấm) là hai nhóm sản phẩm thép phục vụ công trình nhưng khác nhau hoàn toàn về hình dạng tiết diện, tiêu chuẩn kỹ thuật và phương pháp thiết kế. Nhầm lẫn hai khái niệm này dẫn đến sai sót trong dự toán và thi công.
Bảng so sánh thép xây dựng và thép kết cấu
| Tiêu chí | Thép xây dựng (cốt thép) | Thép kết cấu (thép hình/tấm) |
|---|---|---|
| 1. Định nghĩa | Thanh thép tròn trơn/vằn đặt trong bê tông để chịu lực kéo | Thép hình (I, H, U, L, T), thép tấm, thép ống dùng làm cột/dầm thép độc lập |
| 2. Tiêu chuẩn VN | TCVN 1651-1:2008 (tròn trơn); TCVN 1651-2:2008 (vằn) | TCVN 1655:1995 (thép hình); TCVN 1656:1995 (thép tấm); TCXDVN 338:2005 (thiết kế) |
| 3. Hình dạng tiết diện | Tròn đặc φ6–φ50 mm; bề mặt trơn hoặc có gân | Đa dạng: I, H, U, L, T, hộp, tấm phẳng; kích thước theo catalog |
| 4. Mác thép phổ biến | CB240T, CB300T, CB400V, CB500V | SS400, A36, Q235, Q345 (tương đương S235, S355 theo EN) |
| 5. Cường độ chảy | Re = 240–500 MPa tùy mác | Re = 235–355 MPa (thép hình phổ thông); có thể cao hơn với thép hợp kim |
| 6. Phương pháp thiết kế | Tính theo TCVN 5574-2018 (kết cấu BTCT); thép làm việc cùng bê tông | Tính theo TCXDVN 338:2005 hoặc Eurocode 3; kết cấu thép thuần túy |
| 7. Đơn vị tính/mua | Kilôgam (kg) hoặc tấn; tra bảng theo đường kính và chiều dài | Kilôgam hoặc tấn; tra bảng theo loại hình và số hiệu (ví dụ I200) |
| 8. Ứng dụng đặc trưng | Cốt thép móng, cột BTCT, dầm BTCT, sàn, tường, lõi thang máy | Khung nhà xưởng, sàn thép, cầu thép, nhà cao tầng lõi thép, truss mái |
| 9. Liên kết thi công | Buộc dây thép, hàn điểm; sau đó đổ bê tông bao quanh | Hàn hồ quang, bu-lông cường độ cao; không đổ bê tông (trừ composite) |
| 10. Bảo vệ chống ăn mòn | Lớp bê tông bảo vệ (TCVN 9346:2012); không sơn | Sơn chống gỉ, mạ kẽm, hoặc thép Corten tự bảo vệ |
Khi nào dùng thép xây dựng (cốt thép)?
Cốt thép được sử dụng trong mọi công trình bê tông cốt thép: nhà dân dụng, cầu, hầm, đê đập. Ưu điểm là giá thấp, liên kết bám dính tốt với bê tông, thi công đơn giản.
Khi nào dùng thép kết cấu?
Thép kết cấu phù hợp với công trình yêu cầu tốc độ thi công nhanh, khẩu độ lớn (nhà xưởng, sân bay), tải trọng nặng hoặc cần tháo dỡ di chuyển. Chi phí vật liệu cao hơn nhưng tiết kiệm cốp pha và rút ngắn thời gian.
Lưu ý chọn loại thép
Trong thực tế nhiều công trình dùng kết hợp cả hai: cột thép hình bên trong bọc bê tông (cột composite), sàn thép với cốt thép trên (sàn liên hợp). Thiết kế kết cấu sẽ chỉ rõ loại thép cần dùng và tiêu chuẩn áp dụng.
Tóm tắt
Thép xây dựng (cốt thép) và thép kết cấu (thép hình/tấm) khác nhau từ hình dạng, tiêu chuẩn, cách tính đến cách thi công. Phân biệt đúng giúp lập dự toán chính xác và lựa chọn hệ thống kết cấu phù hợp với từng loại công trình.