Tại sao khe co giãn bị thấm?
Khe co giãn bị thấm khi lớp sealant không còn duy trì được độ kín giữa hai thành khe — do sealant bị tách rời, nứt hoặc già hóa. Không giống vết thấm từ bê tông hay màng chống thấm, thấm qua khe co giãn thường có đường thấm rõ ràng và xảy ra đột ngột sau một chu kỳ mưa lớn hoặc biến đổi nhiệt độ.
Nhóm 1 — Nguyên nhân từ sealant già hóa và thoái hóa
1.1 UV gây thoái hóa sealant
Tia UV mặt trời phá vỡ liên kết polymer trong sealant PU và polysulfide — làm sealant cứng giòn, mất đàn hồi theo thời gian. Khi khe co giãn nhiệt, sealant đã giòn không đủ đàn hồi theo → nứt vỡ và mất khả năng chống thấm. PU sealant không che phủ có tuổi thọ thực tế 3–5 năm dưới UV trực tiếp, dù thiết kế cho 10 năm.
1.2 Hóa chất và dầu mỡ phân hủy sealant
Khe sàn gara, sân bãi đỗ xe tiếp xúc xăng dầu thường xuyên. PU sealant bị trương nở và mềm ra khi hấp thụ hydrocarbon — mất cơ tính, không còn bám dính. Chỉ polysulfide mới kháng được môi trường này dài hạn.
1.3 Mài mòn cơ học (khe sàn giao thông)
Xe nặng lăn qua khe sàn gây mài mòn mặt sealant, đặc biệt khi sealant quá mềm (low-modulus). Sealant bị vỡ mép, cào lõm và mất chức năng chống thấm dù chưa hết tuổi thọ hóa học. Cần dùng sealant high-modulus hoặc loại chuyên dụng cho khe sàn giao thông.
1.4 Sealant bị nấm mốc (khe trong nhà ẩm)
Silicone acetoxy tiêu chuẩn không chứa chất kháng nấm — bề mặt silicone tích tụ bụi bẩn và chất hữu cơ là môi trường lý tưởng cho nấm mốc. Nấm không phân hủy silicone nhưng làm mất thẩm mỹ và có thể xâm nhập vào khe hở nếu sealant đã bị hở.
Nhóm 2 — Nguyên nhân từ sai sót thi công
2.1 Không đặt backer rod — tỷ lệ sai
Đây là nguyên nhân thi công phổ biến nhất tại Việt Nam. Khi không có backer rod, sealant điền đầy khe từ đáy lên — tỷ lệ sâu:rộng có thể lên đến 2:1 hoặc 3:1 thay vì 1:2. Sealant quá dày bị hạn chế biến dạng hoàn toàn; khi khe co giãn 10–15%, sealant chịu ứng suất kéo lớn hơn nhiều so với thiết kế → nứt sau 1–3 mùa nhiệt.
2.2 Ba điểm bám (three-point bonding)
Khi không có backer rod hoặc bond breaker tape, sealant bám vào cả ba mặt: hai thành khe và đáy khe. Khi khe mở rộng, đáy khe kéo sealant xuống trong khi hai thành kéo sang hai phía — ứng suất phức tạp này phá vỡ sealant nhanh hơn nhiều so với hai điểm bám đúng thiết kế.
2.3 Thi công trên bề mặt ẩm hoặc bẩn
Bụi, dầu mỡ hoặc độ ẩm tại bề mặt thành khe làm giảm 50–80% độ bám dính. Sealant đóng rắn nhưng thực tế không bám vào bê tông — dễ bóc tách khi có áp lực nước hoặc chuyển động khe. Lỗi này không thể phát hiện bằng mắt ngay sau thi công; chỉ bộc lộ sau vài tháng.
2.4 Chọn sealant không phù hợp biên độ chuyển động
Mỗi loại sealant có khả năng chịu chuyển động tối đa (movement accommodation factor = MAF). Dùng sealant MAF ±12,5% cho khe có biên độ thực tế ±25% sẽ làm sealant nứt sau vài chu kỳ co giãn nhiệt.
| Loại sealant | MAF điển hình | Biên độ khe tối đa (khe 20mm) |
|---|---|---|
| Bitumen cold-applied | ±7,5% | ±1,5mm |
| Acrylic sealant | ±12,5% | ±2,5mm |
| PU 1K standard | ±25% | ±5mm |
| PU high-movement | ±35% | ±7mm |
| Silicone low-modulus | ±50% | ±10mm |
| MS Polymer high-movement | ±35–50% | ±7–10mm |
2.5 Thi công sealant mới chồng lên cũ
Sealant mới không tạo liên kết hóa học với sealant cũ đã đóng rắn hoàn toàn — đặc biệt silicone không thể bám vào silicone cũ. Lớp mới chỉ đặt lên lớp cũ và bong ra ngay khi có chuyển động khe đầu tiên.
Nhóm 3 — Nguyên nhân từ thiết kế
3.1 Khe không đủ rộng
Khe co giãn nhiệt quá hẹp (< 15mm) không đủ không gian cho sealant biến dạng. Khi nhiệt độ tăng cao mùa hè, hai cạnh khe ép chặt vào nhau → sealant bị nén quá mức → bóc ra khỏi thành khe.
3.2 Khoảng cách giữa các khe quá xa
Khoảng cách giữa khe co giãn quá xa → biến dạng nhiệt tích lũy lớn → biên độ chuyển động thực tế của mỗi khe vượt khả năng chịu của sealant. TCVN 4319:2012 khuyến nghị khe mái phẳng cách nhau ≤ 36m.
3.3 Khe không đủ sâu
Khe chỉ rạch trên lớp hoàn thiện mà không xuyên qua kết cấu bê tông — tức là không phải khe co giãn thực sự mà chỉ là khe trang trí. Khi kết cấu nứt theo chuyển động nhiệt, vết nứt không theo đường khe đã rạch mà nứt ngẫu nhiên.
Cách phát hiện nguyên nhân thấm khe
- Kiểm tra mắt: Sealant cứng/giòn/vàng/nứt bề mặt → già hóa UV. Sealant bóc tách một bên thành khe → bám dính kém, bề mặt bẩn khi thi công. Sealant bóc tách cả hai bên → three-point bonding hoặc sealant quá dày.
- Kiểm tra tỷ lệ: Dùng thước đo chiều sâu sealant hiện tại; nếu sâu hơn 1/2 chiều rộng khe → thi công không có backer rod.
- Test nước: Xịt nước lên khe trong 5 phút; theo dõi điểm thấm — xác định vị trí hở chính xác.