Đất yếu là gì và Vì sao cần chọn móng đặc biệt?
Nền Đất yếu là đất có Sức chịu tải thấp, khả năng lún lớn, thường gặp ở vùng đồng bằng, ven sông, ven biển. Khi xây dựng trên Đất yếu, mỏng nha phải truyền tải trọng từ công trình xuong tầng đất chac bên dưới — Nếu không, công trình sẽ lun không đều, ran nut, thấm chỉ sup độ.
Việc chọn đúng loại mỏng là quyết định kỹ thuật quan trọng nhất trong giai đoạn thiết kế nền móng. Bài viết nay tổng hợp các loại mỏng phổ biến, tiêu chí kỹ thuatcan cũ và kính nghiem thực tiễn theo Điều kiện địa chất Việt Nam.
Phân loại mỏng theo độ sau đất
Mỏng nong (Shallow Foundation)
Mỏng nong đặt ở độ sau từ 0.5m đến 3m tính từ mặt đặt tự nhiên. Loại mỏng nay chỉ phù hợp khí lớp đất bề mặt có Sức chịu tải đủ lớn, thường yêu cầu nền đất (qu) >= 100 kPa.
Các dạng mỏng nong phổ biến:
- Móng đơn: đất dưới tung cot riêng le, kết cấu đơn giản, chi phí thấp.
- Mỏng bảng: cháy liên tục dưới tường hoặc dày cot thành hang, phân bộ tải trọng đều hơn.
- Mỏng be: trai toàn bộ điện tích mặt bảng, áp dụng khí Đất yếu hoặc tải trọng lớn.
Vùng Ha Noi và một số khu vực mien Bac có lớp đất sét pha cung tường đổi tốt ở độ sau 1–2m, cho phép sử dụng mỏng nong cho công trình nhà dân dụng thấp tầng.
Mỏng sau (Deep Foundation)
Mỏng sau được sử dụng khí đất mặt yêu, cần truyền tại xuong lớp đất chac hoặc đã góc ở độ sau lớn. Đây là giải pháp bắt buộc tại vùng Đồng bằng sống Cứu Long (DBSCL) và TP.HCM — noi Đất yếu có thể keo dài từ 10m đến 30m.
Các loại mỏng sau phổ biến trên Đất yếu
Cọc bê tông duc sàn
Cọc bê tông duc sàn (Precast Concrete Pile) được chế tạo tại nhà máy theo cấp độ CB300, đường kính phí từ D300 đến D600 mm, chiều dài mới doan từ 6m đến 12m, có thể noi dài theo yêu cầu. Coc được đồng hoặc ep xuong đất bảng máy ep thủy lực (ma sắt cat) hoặc bua đồng.
Ưu điểm: chất lượng kiểm soát tốt tại nhà máy, thi công nhanh, chi phí hợp lý. Nhược điểm: có thể gay chắn đồng ảnh hưởng kết cấu lan cần khí đồng coc.
Cọc khoan nhồi
Cọc khoan nhồi (Bored Pile) được thi công tại chỗ bảng cách khoan lo, đất long cốt thép rồi độ bê tông vào. Đường kính phổ biến từ D600 đến D1500mm, chiều sau có thể đất 40–60m.
Thích hợp cho công trình lớn, khu vực mặt bảng chap het, noi không thể đồng coc vi rung động. Chi phí cao hơn coc duc sàn những Sức chịu tải lớn hơn nhiều.
Coc cat và cot đất giá có (Sand Pile / Stone Column)
Dùng cho nền đất sét yêu bao hóa nước: khoan lo, nhoi cat hoặc đã dầm, ep chất để tăng sức chịu tải và dày nhanh cố kết. Đây là phương pháp Gia cố nền đất, thường kết hợp với tải trọng đủ tại (preloading) trước khi thi công mỏng chính.
Tiêu chí kỹ thuật để chọn loại mỏng
| Tiêu chí | Mỏng nong | Mỏng sau (coc) |
|---|---|---|
| Sức chịu tải đất (qu) | >= 100 kPa | < 100 kPa hoặc Đất yếu dày |
| Độ lún tối đa cho phép | 25mm (nhà dân dụng) | 25–50mm (kiểm soát tốt hơn) |
| Chiều sau Đất yếu | < 3m | > 3m |
| Tải trọng công trình | Nhẹ đến trung binh | Trung binh đến năng |
| Chi phí | Thấp | Cao hơn 30–100% |
Theo TCVN 9363:2012 và tiêu chuẩn thiết kế nền móng TCVN 9362:2012, độ lún tối đa cho phép (s_allow) là 25mm cho nhà dân dụng thông thường và 50mm cho nhà xưởng công nghiệp. Tất cả các loại mỏng đều phải dầm bao độ lún thực tế không vượt quá giá trị nay.
Kính nghiem thực tiễn theo khu vực địa lý
Tại TP.HCM và DBSCL: lớp đất sét yêu (but) có chiều dày 10–30m, Sức chịu tải rất thấp (qu = 20–50 kPa). Gan nhu 100% công Trình tự 3 tầng trợ lên phải dùng coc ep hoặc cọc khoan nhồi. Nhà cấp 4 một tầng có thể dùng mỏng be kết hợp với giá có nền bảng coc cat hoặc vài địa kỹ thuật.
Tại Ha Noi và mien Bac: lớp đất sét pha pha cat ở độ sau 1–3m có Sức chịu tải kha hơn (qu = 80–150 kPa). Nhà dân dụng thấp tầng (3–5 tầng) thường có thể dùng mỏng bảng hoặc mỏng be. Nhà cao tầng bắt buộc dùng cọc khoan nhồi.
Tại mien Trung: đất pha cat ven biển, mức nước ngầm cao, nền ưu tiền mỏng sau hoặc Gia cố nền đất để tránh lun theo mua.
Lưu y Khi thiết kế mỏng trên Đất yếu
- Luon cần tiền hành khao sắt địa chất công trình (SPT, CPT) trước Khi thiết kế — không dùng kính nghiem Thay thế số liệu khao sắt.
- Tính toán kiểm tra ca Sức chịu tải (capacity) lan độ lún (settlement) — hai bai toàn độc lập nhau.
- Xem xét ảnh hưởng ha nước ngầm khí thi công tầng hầm.
- Phương an Gia cố nền đất bảng tải trọng đủ tại cần đủ thời gian cố kết (6–12 thang) — tính vào tiền độ đủ an.
Kết luận
Chọn loại mỏng cho Đất yếu là bai toàn kỹ thuật cần dựa trên số liệu khao sắt địa chất, tải trọng công trình và Điều kiện kính tế cụ thể. Mỏng nong chỉ phù hợp khí đất đủ Sức chịu tải; còn lại nền lựa chọn mỏng sau (coc) phù hợp để đảm bao an toàn lâu dài cho công trình.