Yêu cầu chuẩn bị nền trước khi thi công
Chất lượng nền quyết định hơn 50% độ bền của lớp ốp lát. Nền bê tông hoặc vữa xi măng cần đạt cường độ nén tối thiểu C15 (150 kg/cm²) và hoàn toàn khô (độ ẩm <3%) trước khi dán. Độ phẳng nền theo tiêu chuẩn EN 13813 không vượt quá sai số 3mm/2m thước thủy; nền cao hơn cần mài phẳng, nền lõm cần lấp vữa sửa chữa. Bề mặt nền cần sạch hoàn toàn — không bụi, dầu mỡ, sơn cũ.
Lựa chọn keo dán phù hợp
Keo dán chọn theo tiêu chuẩn EN 12004. Với gạch granite nhân tạo, yêu cầu tối thiểu là loại C2 (cải tiến) có cường độ bám dính ≥1 N/mm². Đối với khu vực ngoài trời, phòng tắm hoặc nhiệt độ biến đổi lớn, cần thêm tính chất S1 (co giãn ≥2,5 mm) hoặc S2 (≥5 mm). Ký hiệu T (chống trượt) bắt buộc khi dán gạch tường hoặc trần. Loại E (thời gian mở kéo dài) cần thiết với tấm lớn để đủ thời gian điều chỉnh vị trí.
Kỹ thuật back-buttering — bắt buộc với tấm lớn
Với tấm gạch có kích thước >600×600 mm, back-buttering (quét keo lên mặt sau của tấm gạch) là yêu cầu bắt buộc. Quy trình: (1) dùng bay răng cưa cỡ 10–12 mm kéo keo lên nền tạo luống; (2) đồng thời quét lớp keo mỏng (slurry coat) lên mặt sau tấm gạch; (3) đặt tấm lên nền và nhấn đều bằng dụng cụ rung hoặc tay; (4) kiểm tra độ phủ keo bằng cách nhấc thử — yêu cầu độ phủ ≥80% diện tích theo EN 12004 (≥75% là mức tối thiểu tiêu chuẩn).
Quy trình thi công từng bước
- Vạch tâm và bố cục: Xác định tâm phòng, vạch hai đường vuông góc nhau. Tính toán bố cục để tránh miếng cắt nhỏ hơn 1/3 tấm ở các cạnh nhìn thấy.
- Pha keo: Pha keo theo tỷ lệ nước/bột ghi trên bao bì, trộn đều bằng máy trộn tốc độ chậm 200–300 vòng/phút. Không pha quá nhiều một lần — chỉ pha đủ dùng trong thời gian mở (pot life) của keo.
- Trải keo lên nền: Dùng bay răng cưa phù hợp kích thước tấm (tấm 600×600: răng cưa 10 mm; tấm 600×1200: răng cưa 12 mm). Trải đều theo một hướng, tạo luống keo đồng nhất.
- Back-buttering tấm gạch: Quét lớp keo lỏng mỏng (slurry) lên toàn bộ mặt sau tấm gạch.
- Đặt và điều chỉnh tấm: Đặt tấm lên nền trong thời gian mở, nhấn đều và dùng búa cao su gõ nhẹ để loại bỏ không khí. Kiểm tra bề mặt bằng thước thủy 2m — sai số không vượt 2mm.
- Chèn mạch tạm: Dùng chốt nhựa (tile spacer) để duy trì mạch đều — tối thiểu 2mm cho gạch rectified, 3–5mm cho gạch thông thường.
- Thời gian bảo dưỡng keo: Chờ ít nhất 24 giờ (keo xi măng thông thường) hoặc 4–8 giờ (keo nhanh) trước khi chít mạch. Tránh đi lại trên bề mặt trong thời gian này.
- Chít mạch: Dùng mạch chít phù hợp theo EN 13888. Khu vực phòng tắm, bếp: loại CG2W hoặc RG epoxy. Trộn và chít theo hướng dẫn, lau sạch trước khi mạch khô cứng.
Mạch giãn nhiệt — yêu cầu kỹ thuật bắt buộc
Mạch giãn là khoảng trống không chít kín để cho phép vật liệu giãn nở khi nhiệt độ thay đổi. Theo tiêu chuẩn thi công, mạch giãn cần được bố trí:
- Xung quanh toàn bộ chu vi phòng (mạch biên) tối thiểu 5 mm.
- Mỗi 3–4 m theo cả hai chiều trong diện tích lớn (mạch nội thất).
- Tại tất cả các điểm tiếp giáp với tường, cột và vật thể cố định khác.
- Mạch giãn được lấp bằng silicon hoặc sealant đàn hồi, không dùng vữa xi măng.
Lưu ý đặc biệt cho tấm lớn (≥600×1200 mm)
Tấm lớn đòi hỏi thêm các biện pháp đặc biệt so với tấm tiêu chuẩn:
- Nhân công: Tối thiểu 2 người cho mỗi tấm ≥600×1200 mm để tránh gãy khi di chuyển và đặt.
- Dụng cụ hút chân không: Tấm 750×1500 mm trở lên cần giác hút chân không để cầm và đặt an toàn.
- Kiểm tra độ phủ: Thực hiện kiểm tra ngẫu nhiên bằng cách nhấc tấm sau khi đặt để xác nhận độ phủ keo ≥80%.
- Cắt tấm: Dùng máy cắt gạch ướt có đĩa kim cương; không dùng máy cắt khô. Tốc độ cắt chậm, có nước làm mát liên tục để tránh vỡ mép.
Kiểm soát chất lượng sau thi công
Kiểm tra chất lượng hoàn thiện bao gồm: (1) gõ thử từng tấm bằng dụng cụ gõ — tiếng “bốp” rỗng chỉ ra bọt khí bên dưới, cần cậy và lát lại; (2) kiểm tra độ phẳng tổng thể bằng thước 2m — sai số tối đa 3mm; (3) kiểm tra mạch đều và không nứt; (4) kiểm tra mạch giãn đã lấp silicon đầy đủ. Công đoạn vệ sinh cuối cùng dùng nước sạch và dung dịch trung tính, tránh dùng axit để làm sạch xi măng dư (có thể dùng cleaner chuyên dụng pH trung tính sau 7 ngày).