Chất lượng mặt đường bê tông nhựa nóng phụ thuộc rất lớn vào biện pháp thi công — không chỉ chất lượng vật liệu. Bài viết tập trung vào yêu cầu thiết bị, kiểm soát nhiệt độ trong từng công đoạn và tiêu chí nghiệm thu bắt buộc theo TCVN 8819:2011.
Thiết bị tối thiểu cần có khi thi công bê tông nhựa nóng
Một ca thi công bê tông nhựa nóng tiêu chuẩn cần ít nhất:
- Trạm trộn bê tông nhựa: Loại liên tục hoặc gián đoạn, công suất từ 60–240 tấn/giờ. Trạm phải có hệ thống cân điện tử và kiểm soát nhiệt độ tự động.
- Xe vận chuyển chuyên dụng: Tải trọng phù hợp, thùng có bạt che cách nhiệt. Mỗi xe phải có nhiệt kế để kiểm tra nhiệt độ khi đến công trường.
- Máy rải nhựa tự hành: Loại bánh xích hoặc bánh lốp, có hệ thống điều chỉnh chiều dày và độ phẳng tự động, chiều rộng làm việc 2,5–8,5 m.
- Lu rung: Trọng lượng tĩnh 6–10 tấn, dùng cho giai đoạn lu sơ bộ và trung gian.
- Lu bánh hơi: 9–11 lốp, áp suất 0,5–0,8 MPa, dùng cho lu trung gian tạo độ phẳng.
- Lu bánh cứng nhẹ: 6–8 tấn, dùng cho giai đoạn lu hoàn thiện bề mặt.
Chuẩn bị hiện trường và mặt nền trước khi thi công
Chất lượng lớp bê tông nhựa phụ thuộc trực tiếp vào tình trạng mặt nền. Các bước chuẩn bị bắt buộc:
- Kiểm tra độ phẳng mặt nền bằng thước 3 m: sai số không quá ±5 mm.
- Làm sạch toàn bộ bụi, bùn đất, dầu mỡ. Dùng xe quét và xe hút bụi nếu diện tích lớn.
- Xử lý vết nứt và ổ gà bằng vữa nhựa nguội trước khi thảm lớp mới.
- Tưới nhựa thấm bám (prime coat) lên lớp móng cấp phối đá dăm: 0,5–1,5 kg/m², để khô 24 giờ.
- Tưới nhựa dính bám (tack coat) lên lớp bê tông nhựa cũ khi thảm lớp mới: 0,3–0,5 kg/m².
Kiểm soát nhiệt độ nghiêm ngặt trong từng công đoạn
Nhiệt độ là yếu tố sống còn của bê tông nhựa nóng. Giá trị yêu cầu theo TCVN 8819:2011:
| Công đoạn | Nhiệt độ yêu cầu | Hậu quả nếu sai |
|---|---|---|
| Xuất xưởng (nhựa 60/70) | 140–160°C | Nhựa đông cứng trước khi rải |
| Khi rải tại công trường | ≥120°C | Phân ly cốt liệu, mặt đường sần sùi |
| Bắt đầu lu sơ bộ | ≥130°C | Lu không đạt độ chặt |
| Kết thúc lu lèn | ≥70°C | Dưới 70°C, lu mất hiệu quả |
Lô bê tông nhựa có nhiệt độ tại công trường dưới 110°C phải bị loại bỏ ngay — không được rải và không được trộn lẫn với lô mới.
Trình tự lu lèn 3 giai đoạn để đạt độ chặt ≥98%
Độ chặt sau lu lèn phải đạt ≥98% mật độ thiết kế. Thực hiện theo 3 giai đoạn:
- Lu sơ bộ: Lu rung, 2–3 lượt, tốc độ 1,5–3 km/h, từ mép thấp vào giữa.
- Lu trung gian: Lu bánh hơi 9–11 lốp, 4–6 lượt, tốc độ 3–5 km/h, tạo độ phẳng và nén chặt.
- Lu hoàn thiện: Lu bánh cứng 6–8 tấn, 2 lượt, tốc độ 3–5 km/h, hoàn thiện bề mặt.
Lu không được dừng lâu trên lớp bê tông nhựa nóng vì gây vết lún bánh. Lu từ cạnh vào giữa (đường có 2 mái) hoặc từ mép thấp lên cao (đường có dốc ngang một chiều).
Tiêu chí kiểm tra nghiệm thu lớp bê tông nhựa sau thi công
Các hạng mục bắt buộc nghiệm thu theo TCVN 8819:2011:
- Chiều dày: Khoan lấy mẫu lõi ≥3 vị trí/100 m. Sai số không quá ±5 mm so với thiết kế.
- Độ chặt: Thử nghiệm trên mẫu khoan, đạt tối thiểu 98% mật độ thiết kế.
- Độ phẳng: Thước 3 m, khe hở ≤5 mm.
- Độ dốc ngang: Sai số ±0,3% so với thiết kế.
- Độ nhám bề mặt: Chiều sâu cấu trúc đo bằng phương pháp vá cát ≥0,6 mm.
Hồ sơ nghiệm thu phải gồm biên bản từng công đoạn, phiếu kết quả thí nghiệm và bản vẽ hoàn công.