Vật liệu phòng sạch là gì?
Vật liệu phòng sạch (cleanroom materials) là nhóm vật liệu xây dựng và hoàn thiện được thiết kế đặc biệt để không thải hạt bụi (non-shedding), để khu trung, chịu được hóa chất tẩy rua và hạn chế phát sinh tính điện. Chung được áp dụng trong các phòng sạch (cleanroom) — môi trường kiểm soát kenh chất lượng không khí theo tiêu chuẩn ISO 14644-1.
Phòng sạch được phân loại ISO 1 (sạch nhất) đến ISO 9 (ít kiểm soát nhất) dựa trên số hạt bụi có kích thước >= 0,5 micron trong một met khỏi không khí. Vật liệu xây dựng ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng đất và duy trì cấp độ ISO.
Yêu cầu kỹ thuật cơ bản của vật liệu phòng sạch
- Không thải hạt bụi (non-shedding): bề mặt vật liệu không bong troc, không gay bụi khí bị ma sắt hoặc lâu chui thường xuyên.
- Để khu trung: chịu được hóa chất khu trung phổ biến nhu IPA 70%, H2O2 3%, formaldehyde loang ma không bị phân hủy hoặc đổi mau.
- Chịu hóa chất: không ăn mòn khí tiếp xuc dùng mới hữu cơ (acetone, ethanol) và acid loang trong quá trình sản xuất.
- Ít tính điện (ESD-safe): trong khu vực sản xuất linh kiến điện từ, vật liệu cần có điện trở bề mặt 10^6–10^9 Ohm (ANSI ESD S7.1) để chống phòng điện tính.
- Bề mặt nhân, không kể nut: tường, sàn và trần không có kể nut, góc bau (coved corner) làm vi sinh vật khó bam định và để lâu chui.
Phân loại phòng sạch và yêu cầu vật liệu
| Cấp ISO | Số hat >= 0,5 micron/m3 | Ứng dụng điện hình | Vật liệu tường | Vật liệu sàn |
|---|---|---|---|---|
| ISO 5 (Class 100) | <= 3.520 | Sản xuất wafer bản dan | Thép không gì 304/316L | Vinyl ESD hạn mach |
| ISO 6 (Class 1.000) | <= 35.200 | Đồng goi chip, quặng học chính xác | Panel thép phun sơn epoxy | Epoxy ESD từ phẳng |
| ISO 7 (Class 10.000) | <= 352.000 | Phòng tiem, đồng goi được phạm | Panel GI + sơn epoxy | Epoxy từ phẳng 3 mm |
| ISO 8 (Class 100.000) | <= 3.520.000 | Chau nuoi cay, phòng xet nghiem | Gypsum board phụ sơn | Sơn epoxy 2K |
Vì sao vật liệu phòng thường không dùng trong phòng sạch?
Tường sơn acrylic, gach men, sàn gạch thông thường có bề mặt rỉ nut tế vi lo thể (micro-pore), là noi vi sinh vật bam định và không thể lâu sạch hoàn toàn. Gach men có kể rỗng grouting là nguồn ở nhiem hạt bụi năng. Sơn acrylic bị bong troc tạo hạt bụi khí lâu chui bảng hóa chất manh.
Các vật liệu phòng sạch cơ bản
- Panel sandwich thép không gì: lớp ngoài GI (galvanized iron) hoặc thép không gì 304, lõi EPS hoặc rockwool 50–100 mm, lớp trong GI phụ sơn epoxy trắng. Áp dụng tường, vách ngăn.
- Sàn epoxy self-leveling: hệ 2 thành phần polyepoxide, dày 3–5 mm, bề mặt nhân bong, không kể nut, chịu hóa chất và có phien bản ESD.
- Tấm tran gypsum phụ foil: tấm gypsum mặt phẳng, phụ aluminum foil chống âm và chống bụi bam, lắp trên grid T-bar nhóm.
- Bộ loc HEPA / ULPA: HEPA H13–H14 loc >= 99,97% hat >= 0,3 micron; ULPA U15–U17 loc >= 99,9995% hat >= 0,12 micron.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
- Phòng sạch ISO 7 cần vật liệu gì?
- ISO 7 cần panel tường GI+sơn epoxy, sàn epoxy từ phẳng 3 mm, tran gypsum foil, của kín ESD, đến LED IP65 flush-mounted và bộ loc HEPA H13. Đây là cấp phổ biến cho phòng đồng goi được phạm và phòng tiem.
- Vật liệu phòng sạch có đất hơn vật liệu thường không?
- Có, đất hơn 2–5 lan số với vật liệu xây dựng thường. Tuy nhiên, chi phí vật liệu chỉ chiem 20–30% tổng chi phí phòng sạch; hệ thống HVAC, bộ loc và kiểm định ISO là khoan lớn hơn nhiều.
- Phòng sạch GMP là gì?
- GMP (Good Manufacturing Practice) là tiêu chuẩn sản xuất tốt của WHO/EU cho được phạm, yêu cầu khu vực sản xuất Class A (tường đường ISO 5) đến Class D (tường đường ISO 8), với yêu cầu vật liệu tường, sàn, tran riêng theo mới cấp.