Keo xây dựng có độc không?
Keo xây dựng không phải tất cả đều độc hại như nhau — mức độ nguy hiểm phụ thuộc vào thành phần hóa học cụ thể, đường tiếp xúc (da, mắt, hít hơi, nuốt) và thời gian phơi nhiễm. Khi đã đóng rắn hoàn toàn, hầu hết keo xây dựng trở nên trơ về mặt hóa học và không còn nguy hại. Rủi ro chủ yếu xảy ra trong quá trình thi công khi keo còn ở dạng lỏng hoặc trong giai đoạn đóng rắn.
Keo Epoxy – Hardener amine gây kích ứng
Nhựa epoxy (resin) có độc tính thấp khi tiếp xúc ngắn hạn, nhưng chất đóng rắn (hardener) gốc amine là thành phần nguy hại chính. Amine aliphatic và cycloaliphatic gây kích ứng da (viêm da tiếp xúc), kích ứng mắt (có thể bỏng nặng) và kích ứng đường hô hấp khi hít hơi trong không gian kín. Một số người phát triển nhạy cảm dị ứng sau nhiều lần tiếp xúc.
- Mức độ nguy hại: Trung bình đến cao (trước khi đóng rắn)
- Biện pháp phòng hộ: Găng tay nitrile dày, kính bảo hộ kín, thông gió tốt hoặc mặt nạ lọc hữu cơ
- Sau khi đóng rắn: Epoxy đã đóng rắn hoàn toàn về cơ bản không độc, không gây hại khi chạm vào
Keo Silicon – Acetic acid và hơi dung môi
Keo silicon acid (acetoxy) giải phóng acetic acid (axit axetic – mùi giấm) trong quá trình đóng rắn. Acetic acid nồng độ cao gây kích ứng mắt và đường hô hấp; trong không gian nhỏ kín như phòng tắm cần mở cửa thông gió khi thi công. Silicon neutral không giải phóng acetic acid mà giải phóng alcohol hoặc amine, ít mùi hơn nhưng vẫn cần thông gió. Sau khi đóng rắn hoàn toàn (24–72h), silicon không còn bay hơi và an toàn hoàn toàn.
- Mức độ nguy hại: Thấp đến trung bình (trong quá trình đóng rắn)
- Biện pháp phòng hộ: Mở cửa thông gió, không làm việc lâu trong phòng kín khi silicon acid chưa đóng rắn
Keo PU Polyurethane – Isocyanate nguy hiểm
Keo PU 1 thành phần chứa isocyanate tự do phản ứng với độ ẩm không khí để đóng rắn. Hơi isocyanate (MDI, TDI) là chất gây kích ứng đường hô hấp mạnh, có thể gây hen suyễn nghề nghiệp và phản ứng quá mẫn nếu tiếp xúc lặp lại. Đây là thành phần nguy hiểm nhất trong nhóm keo xây dựng thông dụng. Keo PU đã đóng rắn không còn isocyanate tự do và an toàn khi chạm vào.
- Mức độ nguy hại: Cao (khi thi công), đặc biệt hít hơi
- Biện pháp phòng hộ: Bắt buộc mặt nạ lọc hữu cơ (không chỉ khẩu trang vải), găng tay nitrile, thông gió cưỡng bức trong không gian kín
- Nhóm người cần đặc biệt chú ý: Người có tiền sử hen suyễn, bệnh phổi mãn tính
Foam PU – Nguy cơ khi xịt
Foam PU cũng chứa isocyanate và dung môi đẩy (propellant). Khi xịt tạo ra sol khí hạt mịn chứa isocyanate đặc biệt nguy hiểm hơn hơi dung môi thông thường. Foam PU chưa đóng rắn cũng bám rất khó lấy khỏi da (cần dung môi acetone trước khi đóng rắn, sau đóng rắn phải cắt bỏ). Nên đeo găng tay dùng một lần khi xịt foam.
Keo dán gạch Cement-based – Kiềm và bụi
Keo dán gạch có pH rất cao (11–13) do thành phần xi măng Portland, gây bỏng kiềm khi tiếp xúc da ẩm kéo dài. Bụi keo dán gạch chứa silica tự do, hít bụi thường xuyên dài hạn có nguy cơ bệnh bụi phổi silica (silicosis). Trong thi công hàng ngày, đeo khẩu trang bụi N95 và găng tay cao su là đủ bảo vệ.
- Mức độ nguy hại: Trung bình (bỏng kiềm da); thấp đến trung bình (bụi silica ngắn hạn)
- Biện pháp phòng hộ: Găng tay cao su, khẩu trang N95 khi trộn bột, rửa tay ngay với nhiều nước nếu dính keo tươi
Keo PVA – Tương đối an toàn
PVA là loại keo xây dựng an toàn nhất, gốc nước, không chứa dung môi hữu cơ và không có isocyanate. Độc tính rất thấp, chỉ cần tránh để vào mắt. Đây là lý do PVA được dùng rộng rãi trong giáo dục và đồ thủ công cần an toàn.
Bảng tóm tắt mức độ nguy hại
| Loại keo | Thành phần nguy hại chính | Mức độ nguy hại | Biện pháp phòng hộ tối thiểu |
|---|---|---|---|
| Epoxy 2K (khi thi công) | Hardener amine | Trung bình – Cao | Găng nitrile, kính bảo hộ, thông gió |
| PU 1K | Isocyanate | Cao | Mặt nạ lọc hữu cơ, thông gió cưỡng bức |
| Foam PU | Isocyanate + sol khí | Cao | Mặt nạ lọc hữu cơ, găng tay 1 lần |
| Silicon acid | Acetic acid bay hơi | Thấp – Trung bình | Thông gió tốt, tránh phòng kín |
| Silicon neutral | Alcohol/amine nhẹ | Thấp | Thông gió cơ bản |
| Keo dán gạch | Kiềm xi măng, bụi silica | Thấp – Trung bình | Găng cao su, khẩu trang N95 (khi trộn) |
| PVA | Không đáng kể | Rất thấp | Tránh tiếp xúc mắt |
Sơ cứu khi tiếp xúc
- Dính da: Rửa ngay với xà phòng và nhiều nước; với epoxy hardener dùng thêm dung môi isopropanol trước khi rửa nước
- Bắn vào mắt: Rửa mắt ngay với nhiều nước sạch 15–20 phút, đến cơ sở y tế ngay
- Hít phải nhiều hơi isocyanate: Ra không khí tươi ngay, nếu khó thở đến cấp cứu
- Nuốt phải: Không gây nôn, đến cơ sở y tế với nhãn sản phẩm
Câu hỏi thường gặp
- Keo xây dựng đã khô có hại sức khỏe không?
- Hầu hết keo đã đóng rắn hoàn toàn không còn thành phần bay hơi và không gây hại khi chạm vào. Epoxy, silicon và PU sau đóng rắn đều an toàn trong ứng dụng thông thường.
- Phụ nữ mang thai có được dùng keo xây dựng không?
- Không khuyến nghị tiếp xúc trực tiếp với keo PU (isocyanate) và epoxy hardener khi mang thai. Nếu cần thi công, cần đảm bảo thông gió rất tốt và bảo hộ đầy đủ, hoặc nhờ người khác thực hiện.