Cách cắt thép xây dựng: Máy cắt đĩa, máy cắt thủy lực và sai số cho phép
Cắt thép xây dựng là công đoạn gia công đầu tiên trước khi uốn và lắp dựng cốt thép. Mặt cắt phải vuông góc, phẳng và đạt sai số chiều dài ±5mm theo TCVN 4453. Chọn sai phương pháp cắt có thể làm thay đổi tính chất cơ học tại vùng đầu thanh.
Các phương pháp cắt thép phổ biến
1. Máy cắt đĩa mài (máy cắt góc)
Máy cắt đĩa mài dùng đĩa mài oxit nhôm hoặc đĩa mài cắt thép, phù hợp cắt đường kính nhỏ từ D6 đến D16. Tốc độ vòng đĩa thông thường 10.000–15.000 vòng/phút, đủ cắt đứt thanh thép trong 10–30 giây. Nhược điểm là sinh nhiệt tại vùng cắt, có thể làm giảm cơ tính nếu đường kính lớn hơn D20.
2. Máy cắt thủy lực (cắt nguội)
Máy cắt thủy lực dùng lực ép hai lưỡi dao thép cứng để cắt đứt thanh thép không sinh nhiệt, bảo toàn cơ tính vật liệu. Công suất từ 20–100 tấn lực, cắt được D8 đến D50. Đây là phương pháp được khuyến nghị cho thép CB400V và CB500V vì không ảnh hưởng vùng tôi bề mặt.
3. Máy cắt thanh (máy cắt cốt thép chuyên dụng)
Máy cắt thanh cốt thép hoạt động theo nguyên lý cắt lệch tâm, phù hợp dây chuyền gia công khối lượng lớn. Năng suất đạt 20–40 nhát/phút với D16–D32. Máy thường tích hợp với máy uốn tạo thành dây chuyền gia công tự động.
4. Cắt bằng ngọn lửa oxycutting (hàn cắt)
Cắt bằng đèn cắt khí oxi–axetylen chỉ áp dụng cắt thép tấm hoặc thép hình, không dùng cho cốt thép chịu lực vì nhiệt độ cắt trên 900°C làm thay đổi cấu trúc kim loại và phá hủy lớp tôi bề mặt của thép vằn CB400V, CB500V.
Thiết bị cắt theo đường kính thanh thép
| Đường kính | Thiết bị phù hợp | Phương pháp không nên dùng | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| D6–D10 | Kéo cắt tay, máy cắt đĩa, máy cắt thủy lực nhỏ | Không | Dễ cắt, mọi thiết bị đều dùng được |
| D12–D16 | Máy cắt đĩa, máy cắt thủy lực, máy cắt thanh | Kéo tay | Cần máy công suất trung bình |
| D18–D25 | Máy cắt thủy lực, máy cắt thanh chuyên dụng | Đĩa mài (sinh nhiệt nhiều) | Ưu tiên cắt nguội |
| D28–D50 | Máy cắt thủy lực công suất lớn, máy cắt CNC | Đĩa mài, kéo tay | Yêu cầu thiết bị chuyên nghiệp |
Sai số cho phép khi cắt theo TCVN 4453
Tiêu chuẩn TCVN 4453 quy định sai số chiều dài khi cắt thép là ±5mm so với kích thước thiết kế. Mặt cắt phải vuông góc với trục thanh, độ lệch góc không vượt quá 1:10 (tức 1cm trên 10cm chiều dài mặt cắt). Đầu thanh sau cắt không được có ba via, nứt hoặc tróc vảy.
Quy trình cắt thép đúng kỹ thuật
- Đo và đánh dấu: Dùng thước cuộn đo chiều dài cần cắt, đánh dấu bằng phấn hoặc bút dạ trên thân thanh. Đo từ cùng một đầu chuẩn để tránh sai số tích lũy.
- Kẹp cố định: Dùng êtô hoặc kẹp chuyên dụng giữ thanh thép không rung trong khi cắt. Kẹp cách vị trí cắt ít nhất 3cm về mỗi phía.
- Thực hiện cắt: Đặt lưỡi cắt đúng vị trí đánh dấu, cắt một đường liên tục không dừng giữa chừng để tránh bậc thang trên mặt cắt.
- Kiểm tra sau cắt: Đo lại chiều dài và kiểm tra vuông góc mặt cắt, loại bỏ ba via bằng giũa nếu cần.
Lưu ý an toàn lao động khi cắt thép
Khi sử dụng máy cắt đĩa phải đeo kính bảo hộ chống tia lửa và mảnh đĩa vỡ, không đứng trực tiếp phía trước hướng tia lửa bắn ra. Đĩa mài phải còn trong hạn sử dụng, không có vết nứt và được lắp đúng chiều quay. Tắt máy hoàn toàn trước khi thay đĩa hoặc điều chỉnh vị trí thanh thép.
Câu hỏi thường gặp
- Có thể dùng máy cắt gạch để cắt thép không?
- Không nên. Đĩa cắt gạch (đĩa kim cương) không phù hợp với thép, có thể vỡ đĩa gây nguy hiểm. Phải dùng đĩa mài cắt thép chuyên dụng (màu xám hoặc xanh).
- Cắt thép bằng máy mài có làm giảm cường độ thép không?
- Ở đường kính nhỏ D6–D16, nhiệt sinh ra phân tán nhanh nên ảnh hưởng không đáng kể. Với D20 trở lên, nên dùng cắt thủy lực để bảo toàn cơ tính vùng đầu thanh.
- Sai số ±5mm áp dụng cho cả chiều dài toàn bộ thanh không?
- Đúng. TCVN 4453 quy định sai số ±5mm tính theo chiều dài danh nghĩa của thanh đã cắt, không phải sai số tích lũy khi ghép nhiều đoạn.