Vật liệu cách âm có chống cháy không? 15 câu hỏi thường gặp

Không phải mọi vật liệu cách âm đều chống cháy — đây là điểm quan trọng thường bị bỏ qua khi thiết kế. Dưới đây là 15 câu hỏi về tính chống cháy của các vật liệu cách âm phổ biến.

1. Rockwool (bông khoáng) có chống cháy không?

Có — rockwool cấp cháy A1 (không cháy) theo EN 13501-1 và TCVN 9951. Sợi đá khoáng (basalt, slag) tan chảy ở trên 1000°C, cao hơn nhiều so với nhiệt độ đám cháy thông thường (600–900°C). Rockwool không chỉ không cháy mà còn hoạt động như lớp bảo vệ chịu lửa, giúp kết cấu thép hoặc gỗ phía sau chịu được lửa lâu hơn.

2. Glasswool (bông thủy tinh) có chống cháy không?

Có — glasswool cũng cấp A1. Sợi thủy tinh vô cơ không cháy. Tuy nhiên, glasswool thường có lớp bề mặt (facer) bằng giấy kraft hoặc nhôm-kraft, và lớp này có thể bắt lửa. Sản phẩm glasswool không facer hoặc facer nhôm đạt A1 hoàn toàn. Cần kiểm tra chứng nhận của sản phẩm cụ thể.

3. Xốp EPS có chống cháy không?

Không hoàn toàn. EPS cấp B2 (khó cháy, tự tắt theo TCVN). Khi tiếp xúc ngọn lửa đủ lớn, EPS cháy và phát khói độc (styrene, CO). Cần bọc EPS bằng lớp không cháy (thạch cao, vữa) khi dùng trong công trình PCCC. EPS không dùng hở trong các khu vực thoát nạn.

4. Xốp XPS có chống cháy không?

Không hoàn toàn. XPS cấp B2, tương tự EPS. Khi cháy phát khói HCl độc hại. Ưu điểm: XPS có mật độ cao hơn EPS, bắt lửa chậm hơn. Tuy nhiên, cả hai đều cần bọc bởi lớp không cháy trong ứng dụng công trình PCCC.

5. Tấm PIR có chống cháy tốt hơn PU foam không?

Có, nhưng vẫn không đạt A1. PIR cấp B2 (tốt hơn PU B3). Cơ chế: khi PIR cháy tạo lớp char (than) cứng bảo vệ lõi bên trong, làm chậm tốc độ cháy lan. PIR phát ít khói hơn PU, nhưng vẫn phát khói có chứa isocyanate. Công trình yêu cầu A1 bắt buộc dùng rockwool hoặc glasswool.

6. Thạch cao thường và thạch cao Type X khác gì về PCCC?

Thạch cao (CaSO₄·½H₂O) là vật liệu không cháy. Thạch cao Type X (fire-rated) dày 15,9mm có thêm sợi thủy tinh tăng cường, giảm co ngót khi cháy — đạt 1–2 giờ chịu lửa theo ASTM E119. Vách thạch cao thông thường 12,5mm đạt khoảng 30 phút chịu lửa. Tường PCCC phải dùng Type X và khung thép.

7. Vách cách âm thạch cao + rockwool có đáp ứng PCCC không?

Có — đây là hệ tường PCCC tiêu chuẩn. Vách khung thép CW + rockwool 75mm + 2 lớp thạch cao 12,5mm Type X mỗi bên đạt REI 60 (chịu lửa 60 phút theo EN 13501-2). Hệ này vừa cách âm (STC 50–55) vừa PCCC — lý do rockwool được ưa dùng trong tòa nhà thương mại.

8. Aerogel có chống cháy không?

Có — silica aerogel cấp A2 (khó cháy, gần không cháy). Aerogel blanket thường dùng chất nền silica vô cơ, không bắt lửa và ổn định đến 650°C. Đây là một trong ít vật liệu cách nhiệt hiệu quả cao (λ = 0,013–0,018) đồng thời chịu lửa tốt. Ứng dụng trong giàn khoan, tàu hỏa và công trình yêu cầu kép.

9. Xốp mút acoustic foam có chống cháy không?

Không. Xốp mút polyurethane cấp B3 (dễ cháy) — cháy nhanh và phát khói HCN cực độc. Đây là rủi ro PCCC nghiêm trọng trong studio home-made và phòng karaoke tự lắp. Nhiều vụ cháy tòa nhà phát triển nhanh do xốp mút cháy. Yêu cầu thay bằng rockwool hoặc tấm xốp melamine foam (cấp B1) cho các ứng dụng cần tiêu âm.

10. Melamine foam có chống cháy không?

Tốt hơn xốp PU. Melamine foam (như Basotect) cấp B1 theo DIN 4102 — khó cháy, tự tắt. NRC cao (0,85–0,95), nhẹ, và tốt hơn PU về PCCC. Dùng trong cabin máy bay, tàu hỏa, phòng server và các ứng dụng cần tiêu âm + PCCC kết hợp. Giá cao hơn xốp PU 3–5 lần.

11. Cần chứng chỉ gì để chứng minh vật liệu đạt PCCC?

Tại Việt Nam: kiểm định theo TCVN 9951 (phân cấp cháy vật liệu xây dựng) do Viện Khoa học Công nghệ Xây dựng (IBST) hoặc cơ quan được chỉ định thực hiện. Chứng chỉ EN 13501-1 châu Âu (A1/A2/B/C/D/E/F) được công nhận rộng rãi. ASTM E84 (Mỹ) đo flame spread index và smoke index. Luôn yêu cầu chứng chỉ kiểm định của lô hàng cụ thể.

12. Tòa nhà cao tầng có yêu cầu cụ thể về cách âm + PCCC không?

Có. TCVN 2622:2023 (PCCC nhà và công trình) quy định: nhà từ 5 tầng trở lên, tường ngoài và vách ngăn PCCC phải dùng vật liệu nhóm KM1 (không cháy). Điều này loại trừ EPS, XPS, PU hở trên tường ngoài nhà cao tầng. Hệ tường EIFS với rockwool hoặc glasswool là giải pháp tuân thủ.

13. Mái tôn PU sandwich panel có nguy cơ cháy không?

Có — đây là điểm yếu PCCC của nhà xưởng sử dụng sandwich panel PU. Nếu lửa từ bên trong tiếp cận cạnh panel, PU bắt lửa và cháy lan dọc mái rất nhanh. Khuyến nghị: dùng PIR thay PU (B2 so với B3), bổ sung fire stop strips tại mối nối panel, và kiểm tra chứng nhận FM Global hoặc UL nếu yêu cầu bảo hiểm.

14. Có vật liệu cách âm nào vừa A1 vừa cách âm tốt không?

Có — rockwool và glasswool vừa A1 vừa cách âm tốt (NRC 0,70–0,95; vách thạch cao + rockwool STC 45–55). Đây là lý do hai vật liệu này là tiêu chuẩn cho nhà ở thương mại và văn phòng. Ngoài ra, tấm thạch cao bản thân cũng là vật liệu không cháy A1, tăng thêm lớp bảo vệ.

15. Phòng karaoke tự lắp thường sai gì về PCCC và cách âm?

Sai phổ biến: dán xốp mút PU trực tiếp lên tường (B3, cháy nhanh + khói HCN). Giải pháp đúng: vách khung thạch cao + rockwool/glasswool (A1, STC 45+) + tấm tiêu âm rockwool board bề mặt. Ngoài ra cần: cửa thoát nạn không bịt kín, hệ thông gió tách biệt, đầu báo khói trong phòng. Nhiều vụ cháy phòng karaoke liên quan trực tiếp đến xốp mút PU.

Tóm tắt theo cấp cháy