Đá 2×4 dùng để làm gì? Ứng dụng nền móng, bê tông khối lớn và hạ tầng

Đá 2×4 được dùng cho bê tông khối lớn và công trình hạ tầng nặng

Đá 2×4 có kích thước hạt 20–40mm (qua rây 40mm, giữ trên rây 20mm), là cốt liệu thô dùng cho các kết cấu bê tông khối lớn như móng bè, đập thủy lợi, nền đường dày và mố trụ cầu. Hạt đá lớn hơn đá 1×2 giúp giảm diện tích bề mặt cốt liệu, từ đó giảm lượng xi măng và nước cần thiết cho cùng một mác bê tông, tiết kiệm chi phí cho bê tông khối lớn.

1. Bê tông móng bè và móng khối lớn

Móng bè (raft foundation) dày 500–1.500mm và móng khối của các công trình công nghiệp, cầu, cảng thường dùng BT M200–M300 với đá 2×4. Phối liệu BT M200 dùng đá 2×4 cần ít xi măng hơn khoảng 5–8% so với dùng đá 1×2 vì diện tích bề mặt cốt liệu thô nhỏ hơn. Đây là lợi thế kinh tế đáng kể cho bê tông khối lớn tiêu tốn hàng trăm m³. Yêu cầu chiều dày kết cấu tối thiểu ≥4×Dmax = ≥160mm để cốt liệu phân bố đều.

2. Đập thủy lợi và công trình thủy công

Thân đập bê tông trọng lực, đập tràn và các kết cấu thủy công lớn dùng bê tông đầm lăn (RCC — Roller Compacted Concrete) thường dùng đá 2×4 hoặc đá 0×4 (hỗn hợp cấp phối liên tục). Đá 2×4 trong bê tông đập giúp giảm nhiệt thủy hóa (hydration heat) — ít xi măng hơn đồng nghĩa ít nhiệt sinh ra, giảm nứt co nhiệt trong khối bê tông lớn. Bê tông đầm lăn RCC dùng đá 2×4 đạt cường độ BT M150–M200 với lượng xi măng chỉ 130–180 kg/m³.

3. Nền đường và lớp móng đường ô tô

Bê tông xi măng dùng làm nền đường cấp cao (dày 22–28cm) hoặc lớp móng gia cố đá dăm ximăng có thể dùng đá 2×4 với Dmax=40mm không vượt quá 1/3 chiều dày tấm (40mm < 73–93mm). Đá 2×4 giảm co ngót và biến dạng nhiệt của tấm bê tông đường do ít xi măng hơn. Tuy nhiên, bề mặt bê tông đường dùng đá 2×4 khó hoàn thiện phẳng mịn hơn đá 1×2.

4. Kết cấu cầu và mố trụ

Mố trụ cầu bê tông cốt thép có kích thước lớn, cốt thép không quá dày so với móng nhà thông thường, cho phép dùng đá 2×4 với Dmax=40mm. Bê tông mố trụ cầu thường là BT M250–M350 theo TCVN 11823:2017. Sử dụng đá 2×4 tiết kiệm xi măng đáng kể cho khối bê tông mố trụ có thể tích hàng chục đến hàng trăm m³.

5. Bê tông lót và bê tông san phẳng

Bê tông lót (blinding concrete) BT M100–M150 dưới đáy móng và bê tông san phẳng sân bãi, nền kho không cần cốt thép thường dùng đá 2×4. Không yêu cầu Dmax nhỏ vì kết cấu dày, không có cốt thép dày đặc và không cần bề mặt hoàn thiện đẹp. Chi phí bê tông lót giảm 10–15% khi dùng đá 2×4 thay đá 1×2.

Giới hạn ứng dụng đá 2×4

Đá 2×4 không dùng cho cột dầm sàn có cốt thép dày đặc (khoảng cách thông thủy thép <53mm). Không dùng cho bê tông bơm qua ống đường kính 100–125mm vì Dmax=40mm > 1/3 đường kính ống dễ gây tắc. Không dùng cho cấu kiện bê tông thành mỏng <120mm. Không dùng cho bê tông hoàn thiện bề mặt (bê tông kiến trúc, bê tông trang trí).

Chỉ tiêu kỹ thuật đá 2×4 (TCVN 7570:2006)