Tiêu chuẩn cách âm TCVN: TCVN 9337:2012 và QCXDVN 26:2010
Tiêu chuẩn cách âm Việt Nam được điều chỉnh bởi TCVN 9337:2012 (tiêu chuẩn âm học công trình dân dụng) và QCXDVN 26:2010/BXD (quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về tiếng ồn). Hai văn bản này hoàn toàn tách biệt với hệ thống tiêu chuẩn cách nhiệt QCVN 09:2013 — chúng điều chỉnh việc giảm truyền âm thanh, không phải truyền nhiệt.
TCVN 9337:2012 — Âm học trong công trình dân dụng
TCVN 9337:2012 là tiêu chuẩn kỹ thuật (tự nguyện, không bắt buộc pháp lý trực tiếp như quy chuẩn) quy định chỉ số cách âm Rw (weighted sound reduction index) tối thiểu cho các bộ phận phân chia trong công trình dân dụng. Rw đo theo ISO 717-1, tương đương với STC ± 2 dB. Yêu cầu Rw theo TCVN 9337:2012:
| Loại bộ phận phân chia | Rw tối thiểu (dB) | Loại công trình |
|---|---|---|
| Tường giữa căn hộ liền kề | ≥ 50 | Chung cư, khách sạn |
| Sàn giữa tầng liền kề | ≥ 52 | Chung cư, văn phòng |
| Tường phòng ngủ — hành lang công cộng | ≥ 45 | Khách sạn, nhà nghỉ |
| Tường phòng học — hành lang | ≥ 42 | Trường học |
| Tường phòng phẫu thuật — hành lang | ≥ 50 | Bệnh viện |
| Tường văn phòng thông thường | ≥ 37 | Văn phòng |
| Cửa ra vào thông thường | ≥ 25 | Mọi loại công trình |
| Cửa phòng ngủ khách sạn | ≥ 35 | Khách sạn 3+ sao |
QCXDVN 26:2010/BXD — Quy chuẩn tiếng ồn công trình công cộng
QCXDVN 26:2010/BXD là quy chuẩn kỹ thuật quốc gia bắt buộc quy định mức tiếng ồn tối đa cho phép bên trong các công trình công cộng và dân dụng. Quy chuẩn này quy định mức âm (dBA) — là mức âm áp suất trong phòng, khác với Rw của vách ngăn. Yêu cầu mức âm tối đa:
| Loại phòng / khu vực | Mức ồn cho phép ban ngày | Mức ồn cho phép ban đêm |
|---|---|---|
| Phòng ngủ (nhà ở, khách sạn) | ≤ 45 dBA | ≤ 35 dBA |
| Phòng khách, phòng sinh hoạt | ≤ 50 dBA | ≤ 45 dBA |
| Phòng học, thư viện | ≤ 45 dBA | — |
| Văn phòng làm việc | ≤ 55 dBA | — |
| Phòng khám, phòng điều trị | ≤ 45 dBA | ≤ 35 dBA |
| Phòng phẫu thuật, phòng ICU | ≤ 40 dBA | ≤ 30 dBA |
| Nhà hàng, quán ăn | ≤ 65 dBA | ≤ 55 dBA |
Phân biệt Rw (ISO 717) và STC (ASTM E413)
Rw (Weighted Sound Reduction Index) là tiêu chuẩn châu Âu theo ISO 717-1, đo trong phòng kiểm tra âm học. STC (Sound Transmission Class) là tiêu chuẩn Mỹ theo ASTM E90/E413, đo trong điều kiện tương tự. Hai chỉ số này thường sai lệch nhau không quá ±2 dB. Tuy nhiên, Rw và STC dùng đường cong tham chiếu khác nhau nên có thể lệch nhau đến 5 dB với vật liệu có đặc tính âm học bất thường. Trong thiết kế kỹ thuật Việt Nam, dùng Rw theo TCVN 9337:2012 là chuẩn; STC chỉ dùng khi tham chiếu tài liệu nhập khẩu Mỹ.
Quy trình đo cách âm tại chỗ và trong phòng lab
Đo trong phòng thí nghiệm (R’w lab) cho kết quả cao hơn thực tế vì loại bỏ ảnh hưởng của đường truyền âm mạn sườn (flanking). Đo tại chỗ trong công trình (R’w field) thường thấp hơn giá trị phòng lab 5–10 dB do flanking qua sàn, trần, ống kỹ thuật. TCVN 9337:2012 dùng giá trị Rw thiết kế (design value) có tính đến flanking; khi đặt hàng vật liệu, cần chú ý giá trị phòng lab của nhà cung cấp và áp dụng hệ số dự phòng 5–8 dB trong thiết kế thực tế.
Liên hệ giữa Rw và vật liệu cách âm thực tế
| Kết cấu vách | Rw xấp xỉ (dB) | Đánh giá theo TCVN 9337 |
|---|---|---|
| Tường gạch đặc 200mm + vữa 2 mặt | 48–52 | Đạt căn hộ liền kề (≥50) |
| Tường gạch rỗng 100mm + vữa 2 mặt | 38–42 | Đạt văn phòng (≥37), chưa đạt căn hộ |
| Vách thạch cao đơn, lõi rỗng | 32–36 | Không đạt hầu hết yêu cầu |
| Vách thạch cao đôi (double stud) + bông khoáng 100mm | 60–65 | Đạt mọi yêu cầu dân dụng |
| Cửa đặc 45mm gỗ | 25–30 | Đạt cửa thông thường (≥25) |
Phân biệt tiêu chuẩn cách âm và cách nhiệt
Hai hệ thống tiêu chuẩn này hoàn toàn độc lập. Cách nhiệt (thermal insulation) kiểm soát truyền nhiệt — đo bằng λ, R-value, U-value; tiêu chuẩn liên quan: QCVN 09:2013, TCVN 9065:2012, ASTM C518, ISO 8301. Cách âm (sound insulation) kiểm soát truyền âm — đo bằng Rw, STC, dBA; tiêu chuẩn liên quan: TCVN 9337:2012, QCXDVN 26:2010, ISO 717-1, ASTM E413. Một vật liệu có thể vừa cách nhiệt vừa cách âm tốt (bông khoáng, bông thủy tinh), nhưng các chỉ số đo lường và tiêu chuẩn kiểm tra là hoàn toàn riêng biệt.