Định nghĩa
Kỹ thuật dùng keo dán gạch AAC là quy trình thực hành pha trộn thin-bed mortar đúng tỷ lệ nước-bột, trét keo bằng bàn răng cưa chuyên dụng và kiểm soát chiều dày mạch keo 1–3mm đạt yêu cầu tiêu chuẩn. Thực hiện đúng kỹ thuật này là điều kiện tiên quyết để đạt cường độ bám dính tường AAC theo thiết kế.
Dụng cụ cần có
- Thùng nhựa dung tích 15–20 lít (sạch, không dầu mỡ)
- Máy trộn cầm tay (máy khoan gắn đầu khuấy) tốc độ 300–400 vòng/phút
- Bàn răng cưa inox 3mm hoặc 4mm (dành riêng cho AAC)
- Cân hoặc ca đong nước định lượng
- Bình phun nước 1–2 lít tưới ẩm gạch
- Thước lá kiểm tra chiều dày mạch
Hướng dẫn pha keo đúng kỹ thuật
Bước 1 — Đong nước trước
Đổ lượng nước sạch vào thùng nhựa theo tỷ lệ: thông thường 0,28–0,32 lít nước cho mỗi kg bột keo (đọc hướng dẫn trên bao bì từng loại). Nước phải sạch, nhiệt độ 15–25°C, không dùng nước mặn hay nước có tạp chất hữu cơ. Không đổ nước vào bột keo — phải đổ bột keo vào nước.
Bước 2 — Đổ bột keo vào nước và trộn lần 1
Đổ từ từ bột keo vào thùng nước trong khi khuấy bằng máy ở tốc độ thấp 300–400 vòng/phút. Trộn đều trong 3–5 phút đến khi hỗn hợp đồng nhất, không còn cục bột khô. Không dùng tay trộn vì không đảm bảo độ đồng nhất và phân tán polymer.
Bước 3 — Nghỉ slake 5 phút và trộn lại
Để keo nghỉ (slake) 5 phút sau lần trộn đầu — đây là bước bắt buộc để HPMC hút nước và nở đầy đủ. Sau 5 phút, trộn lại lần hai trong 1–2 phút. Keo đạt tiêu chuẩn khi có độ sệt đồng nhất, kéo không đứt sợi, không chảy lỏng và không có hạt cứng.
Kiểm tra độ sệt keo
Dùng bàn trét nhúng vào keo kéo lên, keo bám dính và không nhỏ giọt liên tục là đạt. Keo quá lỏng (chảy tự do): thêm bột keo không thêm nước. Keo quá đặc (khó trét): thêm một lượng nhỏ nước (không quá 10% so với lượng đã dùng).
Kỹ thuật trét keo và đặt gạch
Tưới ẩm bề mặt gạch
Trước khi trét keo, phun nhẹ nước lên bề mặt gạch AAC sẽ tiếp xúc với keo. Bề mặt cần đạt trạng thái “ẩm bão hòa bề mặt khô” (SSD — Saturated Surface Dry): ẩm đủ để không hút nước từ keo nhưng không đọng nước tự do. Bỏ qua bước này sẽ làm keo bị hút nước quá nhanh, giảm cường độ bám dính.
Trét keo bằng bàn răng cưa
Dùng cạnh phẳng của bàn răng cưa trải keo lên bề mặt gạch hoặc nền đặt gạch một lớp đều dày 4–5mm. Sau đó dùng cạnh răng cưa 3–4mm vuốt theo một chiều để tạo rãnh song song. Không trét keo theo hai chiều vuông góc — chỉ trét một chiều để kiểm soát độ dày đều.
Đặt gạch và ép chặt
Đặt gạch lên bề mặt keo vừa trét ngay trong vòng 10–15 phút (open time). Dùng búa cao su gõ nhẹ đều trên mặt gạch để ép gạch vào keo, kiểm tra bằng thước tầm ngay sau đó. Keo sau khi ép phải phủ ≥85% diện tích bề mặt gạch — kiểm tra bằng cách nhấc gạch lên xem diện tích in keo.
Kiểm tra chiều dày mạch keo
Dùng thước lá mỏng 1–3mm đo mạch keo sau khi đặt gạch. Mạch đạt tiêu chuẩn khi thước lá 1mm qua được nhưng thước lá 4mm không qua được. Nếu mạch quá dày, gạch chưa được ép đủ — gõ thêm bằng búa cao su. Nếu mạch quá mỏng (<1mm), có thể do keo trét chưa đủ dày.
Liều lượng và định mức
| Ứng dụng | Tiêu hao keo (kg/m²) | Bao 25kg/diện tích |
|---|---|---|
| Tường xây thông thường (mạch ngang + đứng) | 10–15 | 1 bao / 1,7–2,5 m² |
| Chỉ mạch nằm (bề mặt tiếp xúc ngang) | 6–10 | 1 bao / 2,5–4 m² |
| Bù phẳng bề mặt gạch không đều | 15–20 | 1 bao / 1,25–1,7 m² |
Lỗi thường gặp khi dùng keo
- Pha thêm nước sau khi keo đã slake: Làm loãng polymer, giảm cường độ bám dính. Chỉ pha thêm nước trong vòng 5 phút đầu khi keo chưa slake xong.
- Dùng keo để qua ngày hôm sau: Keo đã thủy hóa một phần không thể phục hồi, chỉ pha lượng vừa đủ dùng trong 1–2 giờ.
- Trét keo lên bề mặt gạch khô kiệt: Gạch AAC hút nước mạnh làm keo mất nước trước khi bám dính, cần tưới ẩm trước.
- Dùng bàn trét phẳng thay bàn răng cưa: Không tạo được rãnh keo đều, độ phủ không đảm bảo ≥85%.
- Đặt gạch sau khi keo đã quá open time (>20 phút): Bề mặt keo đã tạo màng khô, bám dính giảm mạnh — phải cạo bỏ và trét lại.
Ưu điểm khi dùng keo đúng kỹ thuật
- Mạch keo 1–3mm đảm bảo tính liên tục cách nhiệt của tường AAC
- Tiêu hao vật liệu thấp — 10–15 kg/m² so với 40–60 kg/m² vữa thông thường
- Bám dính đạt ≥0,5 MPa sau 28 ngày, đảm bảo tường bền vững
- Đóng rắn nhanh 2–4 giờ cho phép xây liên tục
Nhược điểm và lưu ý bảo quản
- Bảo quản bao keo nơi khô ráo, tránh ẩm — keo bị ẩm sẽ vón cục và không dùng được
- Hạn sử dụng thường 6–12 tháng từ ngày sản xuất — kiểm tra trước khi mua số lượng lớn
- Nhiệt độ thi công 5–40°C; tránh thi công dưới nắng gắt trực tiếp làm keo khô quá nhanh
Câu hỏi thường gặp
- Tỷ lệ nước-bột keo chuẩn là bao nhiêu?
- Thông thường 0,28–0,32 lít nước cho 1 kg bột keo, tức khoảng 7–8 lít nước cho bao 25kg. Tỷ lệ chính xác ghi trên bao bì từng loại keo — luôn đọc và tuân theo hướng dẫn nhà sản xuất.
- Keo pha xong còn dùng được trong bao lâu?
- 15–25 phút ở nhiệt độ 20–30°C. Thời tiết nóng >35°C: 10–15 phút. Thời tiết mát <20°C: có thể lên đến 30 phút. Không pha nước thêm sau khi keo đã quá thời gian thao tác.
- Mạch đứng (vertical joint) có cần trét keo không?
- Có, mạch đứng giữa hai viên gạch cũng cần trét keo thin-bed. Có thể trét keo lên mặt đầu viên gạch trước khi đặt kề viên bên cạnh. Mạch đứng không trét keo (mạch khô) làm giảm cường độ tường và tạo kẽ hở xuyên khí.
- Bàn răng cưa 3mm hay 4mm cho gạch AAC 600×200mm?
- Gạch AAC chuẩn ±1mm dùng bàn răng 3mm là đủ. Dùng bàn 4mm khi gạch có sai lệch bề mặt lớn hơn hoặc thời tiết nóng cần mạch keo dày hơn để bù co ngót nhiệt nhanh. Cả hai đều cho mạch keo cuối 1–3mm sau khi ép gạch.
- Có thể dùng máy bơm vữa để trét keo AAC không?
- Một số loại thin-bed mortar dạng bơm (pumpable) phù hợp với máy bơm vữa cỡ nhỏ, giúp tăng năng suất thi công trên công trình lớn. Cần xác nhận với nhà sản xuất keo loại nào tương thích với thiết bị bơm.
Kết luận
Kỹ thuật pha và dùng keo thin-bed đúng quy trình — đong nước trước, slake 5 phút, trét bàn răng cưa 3–4mm, tưới ẩm gạch trước khi đặt — là nền tảng để đạt mạch keo 1–3mm chuẩn kỹ thuật. Kiểm soát liều lượng keo 10–15 kg/m² và không để keo quá open time là hai yếu tố thực hành quan trọng nhất trong thi công tường AAC.