Định nghĩa
Khả năng chịu lửa (fire resistance) của kết cấu tường được đo bằng thời gian (giờ) tường duy trì được ba tiêu chí: (1) toàn vẹn — không nứt vỡ cho lửa xuyên qua; (2) cách nhiệt — nhiệt độ mặt không tiếp xúc lửa không vượt quá 140°C trung bình hoặc 180°C điểm đỉnh; (3) tải trọng — tiếp tục chịu được tải thiết kế. Gạch AAC không cháy do thành phần vô cơ hoàn toàn.
Đặc điểm kỹ thuật chống cháy
Gạch AAC được phân loại cấp A1 (không cháy, không đóng góp vào đám cháy) theo EN 13501-1 và cấp A theo TCVN 2622:1995. Nhiệt độ nóng chảy của AAC vượt 1.200°C — cao hơn nhiều so với nhiệt độ đám cháy thông thường (600–900°C). Không phát sinh khí độc hoặc khói khi tiếp xúc lửa.
Kết quả thử nghiệm theo ASTM E119 và ISO 834: tường AAC dày 100 mm đạt REI 240 (chịu lửa 4 giờ); tường dày 200 mm đạt REI 360 (chịu lửa 6 giờ). So sánh: tường gạch nung 220 mm đạt REI 120–180 (2–3 giờ); vách thạch cao khung thép 2×12,5 mm đạt REI 30–60 (0,5–1 giờ).
So sánh khả năng chịu lửa
| Cấu tạo tường | Độ dày (mm) | Thời gian chịu lửa | Tiêu chuẩn |
|---|---|---|---|
| AAC D600 | 100 | ≥ 4 giờ (REI 240) | ASTM E119 |
| AAC D600 | 150 | ≥ 5 giờ (REI 300) | ASTM E119 |
| AAC D600 | 200 | ≥ 6 giờ (REI 360) | ASTM E119 |
| Gạch nung đặc | 220 | 2–3 giờ (REI 120–180) | ISO 834 |
| Thạch cao khung thép (2×12,5mm) | 95 | 0,5–1 giờ (REI 30–60) | EN 1364-1 |
| Bê tông cốt thép | 150 | 2–3 giờ (REI 120–180) | ISO 834 |
Phân loại theo yêu cầu PCCC
TCVN 2622:1995 (Phòng cháy và chữa cháy) phân loại yêu cầu chịu lửa theo nhóm nguy hiểm cháy của công trình. Nhà ở (nhóm F1) yêu cầu tường ngăn cháy đạt REI 45–90 phút. Nhà công nghiệp (nhóm F5) yêu cầu REI 90–180 phút. Tường AAC 100 mm (REI 240) vượt xa mọi yêu cầu này — cho phép dùng tường mỏng hơn mà vẫn đáp ứng tiêu chuẩn.
Ứng dụng chống cháy
Gạch AAC được sử dụng làm tường ngăn cháy (fire barrier) trong nhà kho, trung tâm thương mại và bệnh viện — các công trình yêu cầu phân khoang cháy theo QCVN 06:2022/BXD. Tường AAC 100 mm thay thế tường gạch nung 220 mm trong buồng thang bộ và lõi thang máy giúp giảm trọng lượng kết cấu 70–75% trong khi tăng thời gian chịu lửa gấp 2 lần.
Ưu điểm chống cháy
- Thời gian chịu lửa vượt trội — 4–6 giờ với tường 100–200 mm, cao hơn hầu hết vật liệu xây dựng thông thường.
- Không cháy, không sinh khói độc — đảm bảo an toàn thoát nạn trong đám cháy.
- Không cần xử lý chống cháy bổ sung (sơn chống cháy, tấm cách nhiệt) — tiết kiệm chi phí và thời gian thi công.
- Ổn định cấu trúc ở nhiệt độ cao — không vỡ vụn đột ngột như gạch nung bị sốc nhiệt mạnh.
- Hệ số giãn nở nhiệt thấp (8×10⁻⁶/°C) — ít biến dạng khi chịu nhiệt, giảm nguy cơ nứt vỡ trong hỏa hoạn.
Nhược điểm và giới hạn
- Sau hỏa hoạn nghiêm trọng (nhiệt độ > 800°C kéo dài), cường độ nén AAC giảm 30–50% — cần đánh giá kết cấu trước khi tái sử dụng.
- Liên kết thép neo và dầm lintel bê tông cốt thép trong tường AAC cần được bảo vệ chống cháy riêng vì thép giảm cường độ nhanh ở 400–600°C.
- Mạch vữa thin-bed có thể là điểm yếu chống cháy nếu không đạt đồng đều — cần kiểm tra chất lượng thi công.
Câu hỏi thường gặp
- Gạch AAC có bắt lửa không?
- Không. Gạch AAC thành phần hoàn toàn vô cơ (xi măng, vôi, cát silic) — không có chất hữu cơ nên không bắt lửa, không cháy và không đóng góp nhiệt cho đám cháy (cấp A1 theo EN 13501-1).
- Tường AAC 100 mm chịu lửa bao lâu?
- Theo kết quả thử nghiệm ASTM E119, tường AAC 100 mm đạt REI 240 — chịu lửa ít nhất 4 giờ mà không bị xuyên thủng, không truyền nhiệt vượt ngưỡng và vẫn đứng vững. Đây là thời gian đủ để toàn bộ công trình được sơ tán và lực lượng PCCC xử lý.
- Sau hỏa hoạn, tường AAC có cần thay không?
- Sau đám cháy nhỏ (< 300°C, 600°C, > 1 giờ), cần đánh giá cường độ thực tế bằng súng bắn (Schmidt hammer) hoặc mẫu khoan để quyết định tháo dỡ hay gia cường.
- Tường AAC có cần sơn chống cháy không?
- Không cần sơn chống cháy cho bản thân tường AAC. Tuy nhiên, các cấu kiện thép nhúng trong tường (thép neo, dầm lintel, khung cửa thép) cần sơn chống cháy riêng để đảm bảo hệ thống đạt thời gian chịu lửa thiết kế.
- AAC có phù hợp làm tường vách ngăn cháy không?
- Có. Tường AAC 100 mm (REI 240) được chấp thuận làm tường ngăn cháy (fire partition) trong nhiều tiêu chuẩn quốc tế và phù hợp với QCVN 06:2022/BXD về phân khoang cháy. Tiết kiệm không gian đáng kể so với tường gạch nung 220 mm cùng yêu cầu.
- Khói có xuyên qua tường AAC trong hỏa hoạn không?
- Khói xuyên qua khe hở, không xuyên qua vật liệu đặc. Tường AAC không có lỗ rỗng hở nên ngăn khói tốt khi tường còn nguyên vẹn. Cần bịt kín các đường ống kỹ thuật xuyên tường bằng vữa chống cháy (fire-stopping mortar) để đảm bảo ngăn khói toàn diện.
- PCCC có yêu cầu độ dày AAC tối thiểu không?
- TCVN 2622 và QCVN 06:2022 quy định thời gian chịu lửa tối thiểu (REI) theo loại công trình, không quy định trực tiếp độ dày vật liệu. Với AAC, tường 100 mm (REI 240) đã đáp ứng mọi yêu cầu tường ngăn cháy thông thường trong nhà ở và công trình dân dụng.
- Gạch AAC có phù hợp cho nhà xưởng có nguy cơ cháy nổ không?
- Gạch AAC phù hợp cho tường bao và tường ngăn cháy của nhà xưởng nhóm F5 (kho chứa, sản xuất). Với khu vực có nguy cơ nổ (nhóm A, B theo phân loại nguy hiểm cháy nổ), tường cần thiết kế chịu áp lực nổ riêng — tư vấn kỹ sư PCCC chuyên về kết cấu chịu nổ.
Kết luận
Gạch AAC là vật liệu chống cháy xuất sắc với thời gian chịu lửa 4–6 giờ cho tường 100–200 mm — vượt xa hầu hết yêu cầu TCVN và QCVN về phòng cháy chữa cháy. Không phát sinh khói độc và không cần xử lý chống cháy bổ sung giúp giảm chi phí và đơn giản hóa thi công. Đây là một trong những ưu điểm nổi bật nhất của AAC so với vật liệu xây dựng truyền thống, đặc biệt quan trọng trong thiết kế công trình công cộng và nhà cao tầng.