Đá granite được phân loại theo ba tiêu chí chính: màu sắc, cấu trúc hạt và xuất xứ địa lý
Granite là loại đá có sự đa dạng màu sắc và cấu trúc lớn nhất trong nhóm đá magma tự nhiên, do sự biến đổi về thành phần khoáng vật và điều kiện địa chất hình thành tại mỗi mỏ. Phân loại đúng giúp lựa chọn đúng loại granite phù hợp với mục đích sử dụng và thiết kế.
Phân loại theo màu sắc
Granite trắng và trắng xám
Granite trắng hàm lượng feldspar trắng (albite) cao, ít khoáng màu sẫm. Phổ biến nhất là White Galaxy (Ấn Độ) với hạt đen trên nền trắng bạc, Crystal White (Brazil), và Kashmir White (Ấn Độ). Ứng dụng: mặt bàn bếp, phòng tắm, sàn nội thất sáng màu. Giá tham khảo: 400.000–1.500.000 đ/m².
Granite xám
Granite xám có tỷ lệ plagioclase (xám) và biotite (đen) cao. Các tên thương mại phổ biến: Vizag Blue (Ấn Độ — xám xanh), Steel Grey (Ấn Độ), Gris Crema (Tây Ban Nha), Cinza Andorinha (Brazil). Granite Bình Định và Khánh Hòa của Việt Nam chủ yếu thuộc nhóm xám xanh. Ứng dụng đa năng cho cả nội thất và ngoại thất.
Granite đen
Về mặt địa chất nghiêm ngặt, “granite đen” thực chất là gabbro hoặc diorite — đá magma giàu khoáng mafic (pyroxene, olivine), ít SiO₂. Tuy nhiên trong thương mại, các loại đá đen được gọi là “granite đen”. Tiêu biểu: Absolute Black (Ấn Độ), Zimbabwe Black, Shanxi Black (Trung Quốc). Giá 600.000–2.000.000 đ/m², ứng dụng cao cấp, đặt cạnh vật liệu sáng màu cho hiệu ứng tương phản.
Granite hồng và đỏ
Màu hồng–đỏ do hàm lượng orthoclase (feldspar hồng) cao. Các loại tiêu biểu: Imperial Red (Ấn Độ), Rosa Beta (Brazil), Multicolour Red (Ấn Độ). Granite hồng Việt Nam xuất hiện tại Phú Yên và Đắk Lắk. Ứng dụng: mặt tiền công trình, bia mộ, trang trí điểm nhấn.
Granite xanh lam và xanh lá
Màu xanh lam do sự hiện diện của feldspath labradorite (hiện tượng labradorescence). Tiêu biểu: Blue Pearl (Na Uy) — ánh kim loại xanh bạc độc đáo, Volga Blue (Ukraine), Sapphire Blue (Brazil). Granite xanh lá thực chất là đá eclogite hoặc chlorite-schist thương mại. Đây là nhóm cao cấp nhất về giá: 1.000.000–3.000.000 đ/m².
Granite đa sắc (multicolour)
Granite đa sắc có sự pha trộn nhiều màu khoáng trong cùng một tấm: đỏ, xám, đen, trắng. Multicolour Red và Multicolour Green từ Ấn Độ, Juprana (nhiều biến thể) là các loại tiêu biểu. Ứng dụng trang trí cao cấp, điểm nhấn sàn và tường.
Phân loại theo cấu trúc hạt
| Cấu trúc hạt | Kích thước tinh thể | Đặc điểm | Ứng dụng tiêu biểu |
|---|---|---|---|
| Hạt mịn (fine-grained) | <1 mm | Bề mặt mịn, đồng đều; đánh bóng tốt | Mặt bàn, ốp tường nội thất |
| Hạt trung bình (medium-grained) | 1–5 mm | Phổ biến nhất; cân bằng thẩm mỹ và cơ học | Sàn, mặt tiền, bậc thang |
| Hạt thô (coarse-grained) | 5–30 mm | Tinh thể lớn rõ nét; mạnh nhưng dễ bong hạt | Trang trí điểm nhấn, công trình cảnh quan |
| Pegmatite (cực thô) | >30 mm | Tinh thể khổng lồ; vật liệu đặc biệt | Tượng điêu khắc, vật phẩm nghệ thuật |
Phân loại theo xuất xứ địa lý
Granite Ấn Độ
Ấn Độ là nước xuất khẩu granite lớn nhất thế giới, với hàng trăm loại từ các bang Karnataka, Andhra Pradesh, Rajasthan và Tamil Nadu. Nổi tiếng nhất: Black Galaxy, Kashmir White, Steel Grey, Imperial Red, Tan Brown. Chất lượng ổn định, nguồn cung dồi dào, giá cạnh tranh: 300.000–1.500.000 đ/m².
Granite Brazil
Brazil có đa dạng màu sắc đặc biệt: Verde Ubatuba (xanh lá đốm vàng), Blue Bahia (xanh lam độc đáo), Verde Butterfly (xanh lục phức tạp), Giallo Veneziano (vàng đốm). Granite Brazil thường có cấu trúc hạt phức tạp và màu sắc đặc biệt không tìm thấy ở nơi khác. Giá 500.000–2.500.000 đ/m².
Granite Việt Nam
Các mỏ lớn tại Bình Định (Nhơn Hội, Phước Hòa), Phú Yên, Khánh Hòa, Gia Lai và Đắk Lắk. Màu chủ yếu: xám xanh, xám trung tính, hồng nhạt. Chất lượng khá, đang được xuất khẩu sang Nhật, Đài Loan và EU. Giá nội địa: 300.000–800.000 đ/m² (lợi thế vận chuyển ngắn).
Granite Na Uy và Scandinavia
Blue Pearl (Na Uy) là loại granite hiếm và đắt nhất thế giới nhờ hiện tượng labradorescence tạo ánh xanh bạc lung linh. Arctic Pearl, Emerald Pearl cũng từ Na Uy. Giá 1.500.000–3.500.000 đ/m². Ứng dụng chủ yếu mặt bàn và ốp tường cao cấp.
Granite Trung Quốc
Shanxi Black, G603 (xám trắng phổ biến nhất), G654 (xám đen), G664 (hồng), G682 (xám vàng). G603 là loại granite phổ biến và rẻ nhất trên thị trường toàn cầu, giá 200.000–500.000 đ/m². Chất lượng đồng đều do kiểm soát quy mô công nghiệp lớn.
Phân loại theo bề mặt gia công
Cùng một loại granite có thể được gia công thành nhiều dạng bề mặt: Polished (đánh bóng gương), Honed (đục mờ), Flamed/Thermal (phun lửa — tạo bề mặt nhám R12–R13 cho ngoại thất), Bush-hammered (đục búa), Sandblasted (phun cát), Leathered (da thuộc — bề mặt nhám nhẹ giữ màu tự nhiên). Mỗi dạng bề mặt có ứng dụng và mức giá gia công khác nhau.
Kết luận về phân loại
Hơn 200 loại granite thương mại đang lưu hành trên thị trường Việt Nam. Khi lựa chọn, cần xác định rõ: màu sắc phù hợp thiết kế, xuất xứ đảm bảo nguồn cung liên tục, cấu trúc hạt phù hợp ứng dụng và dạng bề mặt tương thích với môi trường lắp đặt.