Sơn chống rỉ sét là gì?
Sơn chống rỉ sét là lớp sơn lót chuyên dụng thi công lên bề mặt thép, sắt hoặc kim loại để ngăn quá trình ăn mòn (rỉ sét). Hiệu quả chống rỉ phụ thuộc vào Việc áp dụng dùng cơ chế bảo vệ phù hợp với môi trường làm việc của kết cấu.
Ba cơ chế bảo vệ chống rỉ sét
1. Bảo vệ ăn mòn (Barrier Protection)
Cơ chế nay tạo ra lớp màng vật lý ngăn each bề mặt kim loại với môi trường ăn mòn (nước, oxy, muoi). Sơn epoxy góc nước và góc dùng mới, sơn có soi thủy tinh (glass flake epoxy) là vi đủ điện hình. Lớp sơn phải liên tục, không có khuyet tắt, chịu nước và hóa chất. Hiệu quả giảm đi neu lớp sơn bị nó bong, nut vet vi nước có thể thiếu vào.
2. Bảo vệ ức chế ăn mòn (Inhibitive Protection)
Khí to chứa các chất ức chế phản ứng anot (phosphate, molybdate, borat) giai phòng chậm vào môi trường âm, tạo ra lớp bảo vệ hóa học trên bề mặt thép, làm chậm quá trình oxy hóa. Đây là cơ chế bảo vệ chủ đồng. Sơn góc kém phosphat (zinc phosphate primer) là sản phẩm phổ biến nhất áp dụng cơ chế nay.
3. Bảo vệ cathodic hy sinh (Sacrificial Cathodic Protection)
Sơn chiều kém (zinc-rich primer) chứa trên 80-85% bot kém theo khối lượng. Kém có thể điện âm hơn thép nền “cháy” Thay thế khí có nước điện lý. Thép được bảo vệ nhu cathodic trong pin điện hóa, tường từ với xử lý hy sinh (sacrificial anode). Loại sơn nay hiệu quả cao nhất trong môi trường biển và công nghiệp năng, những cần bề mặt thép sạch đất Sa 2.5 (SSPC-SP10) hoặc Sa 3.
Thông số kỹ thuật cấp sơn chống rỉ
Hệ thống ba lớp (3-coat system)
- Primer (lớp lót chống rỉ): Zinc-rich epoxy hoặc epoxy phosphate, DFT >= 40-75 micron. Chức năng: bảo vệ cathodic hoặc ức chế ăn mòn.
- Intermediate coat (lớp trung gián): Epoxy mid-coat, DFT >= 80-100 micron. Chức năng: tầng độ dày, tăng khả năng ăn mòn.
- Topcoat (lớp phủ): Polyurethane (PU) hoặc epoxy, DFT >= 50-80 micron. Chức năng: bảo vệ UV, chống hóa chất, cho màu sắc.
- Tổng DFT: 170-255 micron tuy môi trường ăn mòn (C1-C5 theo ISO 12944).
Độ dày khô DFT (Dry Film Thickness)
DFT là chỉ tiêu kiểm soát quan trọng nhất. Đo bằng máy độ độ dày từ tính (magnetic thickness gauge) hoặc máy đất độ (eddy current). Theo ISO 19840: độ nhiều diem phân bộ đều, DFT trung binh >= giá trị thiết kế, không có diem nao < 80% DFT thiết kế.
Xử lý bề mặt trước khi sơn chống rỉ
Bề mặt thép phải sạch hoàn toàn: pha bụi, mỏ, rỉ sét và lớp sơn cũ. Cấp độ xử lý: St 2 (làm sạch bảng tẩy/máy – môi trường binh thường), Sa 2 (phun cat trung binh), Sa 2.5 (phun cat gan hoàn toàn – khuyen dùng cho môi trường biển), Sa 3 (sạch hoàn toàn – cho hệ sơn chuyên dụng). Độ nham bề mặt (roughness Ra) sau phun cat đất 40-70 micron giúp sơn bam định tốt hơn.
Thử nghiệm kiểm tra chất lượng
- Thử nghiệm salt spray (ISO 9227): phun suong muoi NaCl 5% ở 35 độ C, đánh giá sau 500-3000 gió tuy cấp độ ăn mòn.
- Độ dày bảng máy từ tính hoặc điện từ: theo ISO 2808.
- Thứ bam định pull-off: ASTM D4541, giá trị >= 5 MPa là Đạt yêu cầu thông thường.
- Kiểm tra lo bản (holiday detection): dùng điện ap thấp (67.5V/10V) độ toàn be lớp sơn phát hiện khuyet tắt.
Câu hỏi thường gặp
Sơn chống rỉ có dùng cho kết cấu ngoài trời long hạn được không? Phải dùng hệ thống 3 lớp dung môi trường ăn mòn (C3-C5 theo ISO 12944) và kiểm soát DFT đầy đủ. Vòng đời thiết kế có thể đất 10-25 năm.
Có thể sơn trực tiếp lên rỉ sét không? Có một số loại sơn đặc biệt (rust converter, rust inhibitor primer) có thể sơn lên rỉ sét mỏng, những hiệu quả kém hơn bề mặt sạch. Chỉ dùng khí không thể làm sạch kỹ bề mặt.
Tại sao sơn chống rỉ bị phòng rom sau một thời gian? Nguyên nhân chính: xử lý bề mặt không kỹ (rỉ sét, đầu mỏ, bụi), độ ẩm bề mặt cao khí thi công, quá trình ngoài trai không đủ thời gian, hoặc DFT không đất.