ASTM là gì?
ASTM International (tên gốc: American Society for Testing and Materials) là tổ chức tiêu chuẩn hóa quốc tế phi lợi nhuận được thành lập năm 1898 tại Hoa Kỳ. Tổ chức này ban hành hơn 12.500 tiêu chuẩn kỹ thuật tự nguyện áp dụng cho vật liệu, sản phẩm, hệ thống và dịch vụ trong nhiều lĩnh vực công nghiệp. Tiêu chuẩn ASTM được sử dụng phổ biến tại Việt Nam, đặc biệt trong các hợp đồng EPC quốc tế và dự án có vốn đầu tư nước ngoài.
Lịch sử hình thành ASTM
ASTM được thành lập năm 1898 bởi các kỹ sư và nhà khoa học Mỹ với mục tiêu ban đầu là tiêu chuẩn hóa thép đường sắt. Qua hơn 120 năm phát triển, tổ chức đã mở rộng phạm vi hoạt động ra toàn cầu và đổi tên thành ASTM International vào năm 2001. Hiện nay, ASTM có hơn 30.000 thành viên chuyên gia đến từ hơn 140 quốc gia tham gia xây dựng tiêu chuẩn.
Hệ thống phân loại tiêu chuẩn ASTM
Tiêu chuẩn ASTM được phân loại theo chữ cái đầu tiên tương ứng với nhóm vật liệu hoặc lĩnh vực áp dụng. Mỗi tiêu chuẩn mang ký hiệu gồm chữ cái + số thứ tự + năm ban hành (ví dụ: ASTM C39-21).
- Nhóm A — Kim loại sắt (thép, gang): ASTM A36, A615, A992
- Nhóm B — Kim loại màu (nhôm, đồng, kẽm): ASTM B221, B209
- Nhóm C — Vật liệu gốm, bê tông, xi măng: ASTM C39, C109, C143, C150
- Nhóm D — Nhựa, vật liệu hóa chất, địa kỹ thuật: ASTM D2435, D1143
- Nhóm E — Phương pháp thử nghiệm tổng quát: ASTM E8 (kéo kim loại)
- Nhóm F — Vật liệu và sản phẩm dân dụng
- Nhóm G — Ăn mòn, lão hóa, suy thoái vật liệu
Các tiêu chuẩn ASTM phổ biến trong xây dựng
Trong lĩnh vực xây dựng và vật liệu xây dựng, một số tiêu chuẩn ASTM được tham chiếu thường xuyên nhất tại Việt Nam bao gồm:
- ASTM C39 — Thử nghiệm cường độ nén bê tông hình trụ (Standard Test Method for Compressive Strength of Cylindrical Concrete Specimens)
- ASTM C143 — Độ sụt (slump test) của hỗn hợp bê tông tươi
- ASTM C138 — Khối lượng thể tích (tỷ trọng) bê tông tươi
- ASTM C109 — Cường độ nén xi măng (dùng mẫu lập phương 50mm)
- ASTM C150 — Tiêu chuẩn xi măng Portland
- ASTM A615 — Thép thanh vằn và trơn dùng cho bê tông cốt thép
- ASTM A36 — Thép kết cấu carbon
- ASTM D2435 — Thử nghiệm nén cố kết đất một chiều
Tính chất tự nguyện của tiêu chuẩn ASTM
Tiêu chuẩn ASTM có tính chất tự nguyện, nghĩa là không mang tính bắt buộc pháp lý trừ khi được dẫn chiếu trong hợp đồng, quy chuẩn hoặc luật pháp của từng quốc gia. Tại Việt Nam, tiêu chuẩn ASTM thường được áp dụng khi có yêu cầu từ chủ đầu tư nước ngoài hoặc trong các dự án theo hợp đồng EPC quốc tế. Việc lựa chọn tiêu chuẩn ASTM hay TCVN phụ thuộc vào thỏa thuận hợp đồng giữa các bên.
ASTM tại Việt Nam
Tại Việt Nam, tiêu chuẩn ASTM được áp dụng rộng rãi trong các dự án công nghiệp, nhà máy điện, dầu khí và các công trình có vốn FDI. Nhiều phòng thí nghiệm xây dựng tại Việt Nam được trang bị thiết bị và quy trình thử nghiệm theo ASTM. Một số tiêu chuẩn TCVN được hài hòa hóa từ ASTM, giúp dễ dàng đối chiếu và chuyển đổi giữa hai hệ thống.
Cách tra cứu và mua tiêu chuẩn ASTM
Tiêu chuẩn ASTM được bán thông qua website chính thức astm.org. Giá mỗi tiêu chuẩn dao động tùy theo độ phức tạp và số trang. Ngoài ra, nhiều thư viện kỹ thuật và trường đại học có đăng ký cơ sở dữ liệu ASTM Compass cho phép tra cứu toàn văn. Một số tiêu chuẩn lịch sử hoặc phiên bản cũ có thể tìm thấy trong các cơ sở dữ liệu kỹ thuật của các tổ chức nghiên cứu.
Câu hỏi thường gặp về ASTM
- ASTM và ISO khác nhau như thế nào?
- ASTM là tổ chức tiêu chuẩn hóa của Mỹ, trong khi ISO là tổ chức tiêu chuẩn hóa quốc tế với thành viên từ 167 quốc gia. ASTM có xu hướng chi tiết hóa phương pháp thử nghiệm hơn, còn ISO tập trung vào nguyên tắc và yêu cầu chung.
- Tiêu chuẩn ASTM có bắt buộc áp dụng tại Việt Nam không?
- Không, tiêu chuẩn ASTM không bắt buộc tại Việt Nam trừ khi được quy định trong hợp đồng hoặc được cơ quan có thẩm quyền chỉ định. Hệ thống bắt buộc tại Việt Nam là TCVN và QCVN.
- ASTM cập nhật tiêu chuẩn bao lâu một lần?
- ASTM thường rà soát và cập nhật tiêu chuẩn theo chu kỳ, thông thường từ 5 đến 8 năm hoặc khi có yêu cầu từ ủy ban kỹ thuật. Năm ban hành được ghi trong ký hiệu tiêu chuẩn (ví dụ: ASTM C39-21 ban hành năm 2021).
- Làm thế nào để biết tiêu chuẩn ASTM tương đương với TCVN nào?
- Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng (STAMEQ) công bố danh mục TCVN tương đương hoặc hài hòa hóa với các tiêu chuẩn quốc tế. Có thể tra cứu tại website tcvn.gov.vn.