Định nghĩa
Độ dày tường xây gạch nung là thông số kỹ thuật xác định chiều dày của tường tính từ mặt ngoài đến mặt trong, không kể lớp trát. Thông số này quyết định khả năng chịu lực, cách nhiệt, cách âm và chi phí vật liệu của toàn bộ công trình.
Phân loại độ dày tường tiêu chuẩn
Tường 110 mm (1/2 viên gạch): Là tường mỏng nhất trong thi công dân dụng, dùng cho tường ngăn phòng không chịu lực. Chiều dày thực tế bằng chiều rộng một viên gạch đặc tiêu chuẩn 220×105×60 mm.
Tường 220 mm (1 viên gạch): Tiêu chuẩn phổ biến nhất cho tường chịu lực trong nhà dân dụng 1–3 tầng. Chiều dày bằng chiều dài một viên gạch cộng mạch vữa, đạt yêu cầu kết cấu theo TCVN 5573:2011.
Tường 340 mm (1,5 viên gạch): Áp dụng cho tường biên ngoài trời hoặc tường chịu lực công trình nhiều tầng, vùng có tải trọng gió lớn. Tổng chiều dày gồm 1 viên + mạch giữa + 1/2 viên.
Đặc điểm kỹ thuật theo từng loại độ dày
| Thông số | Tường 110 mm | Tường 220 mm | Tường 340 mm |
|---|---|---|---|
| Số viên gạch/m² | ~70 viên | ~140 viên | ~210 viên |
| Khả năng chịu lực | Không chịu lực | Tường chịu lực dân dụng | Tường chịu lực nặng |
| Cách âm Rw (dB) | ~38–42 | ~48–52 | ~54–58 |
| Hệ số R nhiệt (m².K/W) | ~0,15–0,18 | ~0,30–0,37 | ~0,46–0,55 |
| Lượng vữa (lít/m²) | ~30–35 | ~55–65 | ~80–95 |
Ứng dụng theo từng loại công trình
Tường 110 mm phù hợp cho tường ngăn phòng ngủ, phòng tắm, hành lang trong nhà phố và chung cư. Tường này không được dùng làm tường chịu lực hoặc tường ngoài tiếp xúc trực tiếp thời tiết.
Tường 220 mm là lựa chọn mặc định cho tường chịu lực nhà dân dụng 1–4 tầng, tường biên nội thất tiếp giáp hai phòng. TCVN 5573:2011 quy định tường xây gạch đặc chịu lực tối thiểu 220 mm đối với nhà ≤3 tầng.
Tường 340 mm dùng cho tường biên ngoài trời trong khí hậu khắc nghiệt, tường tầng hầm, tường chắn đất hoặc công trình yêu cầu cách âm cao như phòng karaoke, xưởng sản xuất.
Yêu cầu theo TCVN và QCVN
TCVN 5573:2011 (Kết cấu gạch đá) quy định chiều dày tường chịu lực tối thiểu phụ thuộc vào số tầng, tải trọng và mác vữa. Với nhà 1–2 tầng dùng gạch đặc mác ≥75 và vữa mác ≥50, tường chịu lực tối thiểu 220 mm. QCVN 12-1:2014 yêu cầu tường ngăn phòng ngủ đạt cách âm Rw ≥ 45 dB, tường 110 mm thường không đủ nếu không có biện pháp bổ sung.
Ưu điểm và nhược điểm theo độ dày
Tường mỏng 110 mm: Tiết kiệm diện tích sàn, giảm tải trọng công trình và chi phí vật liệu. Nhược điểm là cách âm kém (Rw ~38–42 dB), không chịu lực, dễ nứt tại giao tiếp cột – tường.
Tường dày 220–340 mm: Chịu lực tốt, cách âm và cách nhiệt vượt trội. Nhược điểm là chiếm diện tích sàn sử dụng, tăng tải trọng móng và tốn vật liệu hơn 50–100% so với tường 110 mm.
Những lưu ý khi chọn độ dày tường
Không được tự ý giảm độ dày tường chịu lực xuống dưới mức thiết kế kết cấu vì ảnh hưởng đến an toàn công trình. Tường 110 mm bắt buộc phải có trụ đỡ hoặc dầm bên trên nếu chiều cao vượt quá 3 m. Độ dày danh nghĩa chưa bao gồm lớp trát (thường 10–15 mm mỗi mặt), tổng chiều dày hoàn thiện tường 220 mm là khoảng 240–250 mm.
Câu hỏi thường gặp
- Tường 110 mm có xây được tường ngoài không?
- Không khuyến nghị. Tường 110 mm tiếp xúc trực tiếp thời tiết có nguy cơ thấm nước cao, cách nhiệt kém và không đủ độ bền ngang. Tường ngoài tối thiểu nên dùng 220 mm.
- Độ dày 220 mm tính như thế nào?
- Tường 220 mm = chiều dài viên gạch (210 mm) + 1 mạch vữa đứng (10 mm) ≈ 220 mm. Thực tế có thể dao động ±5 mm tùy kích thước viên gạch và độ dày mạch.
- Tường ngăn phòng tắm nên dùng độ dày bao nhiêu?
- Tường ngăn phòng tắm thường dùng 110 mm vì không chịu lực. Cần xử lý chống thấm mặt trong và tráng lớp vữa xi măng chống thấm trước khi ốp gạch.
- Tường 340 mm có khác gì tường đôi 220 mm không?
- Tường 340 mm là tường đặc liên tục, trong khi tường đôi gồm hai lớp 110 mm với khe hở giữa. Tường đôi cách nhiệt tốt hơn nhưng phức tạp thi công hơn.
- Chiều cao tường 110 mm tối đa là bao nhiêu?
- Theo kinh nghiệm thi công, tường 110 mm không nên cao quá 3–3,5 m nếu không có gân gia cường hoặc trụ đỡ. Chiều cao lớn hơn có nguy cơ mất ổn định.
- Độ dày tường ảnh hưởng thế nào đến diện tích sàn?
- Tăng từ 110 mm lên 220 mm cho mỗi mét dài tường sẽ giảm diện tích sàn sử dụng khoảng 0,11 m². Với nhà phố nhiều tường ngăn, tổng diện tích sàn mất đi có thể 3–5%.
- Có cần giấy phép xây dựng khi thay đổi độ dày tường không?
- Thay đổi tường chịu lực (kể cả thay đổi độ dày) thuộc phạm vi thay đổi kết cấu, cần xin phép cơ quan có thẩm quyền và có xác nhận của đơn vị thiết kế.
- Vữa xây tường 340 mm nên dùng mác gì?
- Tường 340 mm thường là tường chịu lực hoặc tường ngoài trời, nên dùng vữa tối thiểu mác M50 (xi măng:cát = 1:5) hoặc M75 cho tường chịu tải nặng.
Kết luận
Ba mức độ dày tường 110 mm, 220 mm và 340 mm phục vụ ba mục đích kỹ thuật khác nhau rõ ràng. Lựa chọn đúng độ dày theo chức năng kết cấu giúp đảm bảo an toàn, tối ưu chi phí và đáp ứng các tiêu chuẩn TCVN hiện hành.