Xi măng bị ẩm là gì
Xi măng bị ẩm là hiện tượng xi măng hấp thụ hơi nước hoặc tiếp xúc nước dẫn đến phản ứng hydrat hóa xảy ra một phần hoặc hoàn toàn ngoài ý muốn. Phản ứng này làm các hạt xi măng kết dính với nhau thành vón cục và giảm hoạt tính. Mức độ ảnh hưởng phụ thuộc vào lượng nước hấp thụ và thời gian tiếp xúc.
Phân loại xi măng bị ẩm
Xi măng bị ẩm chia thành hai mức độ dựa trên đặc điểm của vón cục hình thành. Ẩm nhẹ (hydrat hóa một phần): các hạt xi măng hấp thụ hơi ẩm từ không khí, bắt đầu kết dính sơ bộ tạo vón mềm có thể bóp vỡ bằng tay. Ẩm nặng (hydrat hóa hoàn toàn cục bộ): xi măng tiếp xúc nước lỏng hoặc hơi ẩm rất cao trong thời gian dài, tạo vón cứng như đá vôi không thể nghiền nát bằng tay.
| Đặc điểm | Ẩm nhẹ (vón mềm) | Ẩm nặng (vón cứng) |
|---|---|---|
| Độ cứng vón cục | Bóp tay tan ra | Không thể bóp vỡ |
| Nguyên nhân | Hơi ẩm không khí | Tiếp xúc nước lỏng |
| Mức hydrat hóa | Một phần (bề mặt hạt) | Hoàn toàn |
| Hoạt tính còn lại | 60-90% | Gần bằng 0 |
| Có thể dùng được? | Có (với hạn chế) | Không |
| Xử lý | Rây qua sàng 1,18 mm | Thải bỏ |
Cách nhận biết mức độ ẩm
Kiểm tra bằng tay là phương pháp nhanh nhất: lấy một nắm xi măng bóp chặt rồi thả ra. Nếu xi măng vón lại nhưng bóp nhẹ tan ngay là ẩm nhẹ, vẫn có thể rây và sử dụng. Nếu vón thành cục cứng, bề mặt cục trơn láng hoặc có vân kết tinh, không bóp vỡ được là ẩm nặng, phải loại bỏ. Xi măng tơi hoàn toàn, không có vón là xi măng tốt chưa bị ẩm.
Kiểm tra bằng nước: trộn 100g xi măng với 28ml nước tạo hồ, quan sát sau 2 giờ. Xi măng tốt tạo hồ mịn, bắt đầu đông kết sau 45-60 phút. Xi măng bị ẩm nhẹ tạo hồ có hạt thô hơn, thời gian đông kết kéo dài (90-150 phút) nhưng vẫn đông kết. Xi măng ẩm nặng: hồ loãng, không đồng nhất, không đông kết hoặc đông kết rất chậm sau nhiều giờ.
Xi măng ẩm nhẹ: Cách xử lý và sử dụng
Xi măng vón mềm (ẩm nhẹ) được xử lý bằng cách rây qua sàng lỗ 1,18 mm (sàng No.16 theo ASTM) để loại bỏ vón cục. Phần lọt qua sàng có thể dùng nhưng phải tăng lượng xi măng thêm 10-20% so với thiết kế gốc để bù trừ hoạt tính đã mất. Không dùng xi măng ẩm nhẹ sau khi rây cho bê tông kết cấu quan trọng như cột, dầm, sàn, móng nhà nhiều tầng.
Ứng dụng phù hợp cho xi măng ẩm nhẹ sau khi rây: vữa trát tường, vữa xây gạch công trình thấp tầng, bê tông lót, bê tông san nền ít chịu lực. Không trộn xi măng đã ẩm với xi măng mới để tăng số lượng; tỷ lệ hoạt tính khác nhau sẽ gây phân tầng và không đồng nhất trong hỗn hợp bê tông hoặc vữa.
Xi măng ẩm nặng: xử lý và thải bỏ
Xi măng vón cứng (ẩm nặng) đã hydrat hóa hoàn toàn, không còn khả năng phản ứng với nước để tạo kết dính. Nghiền nhỏ vón cứng rồi trộn vào bê tông không phục hồi được hoạt tính; các hạt đã hydrat hóa chỉ đóng vai trò như cốt liệu trơ. Tuyệt đối không dùng xi măng vón cứng cho bất kỳ mục đích xây dựng nào có yêu cầu cường độ.
Xi măng vón cứng thải bỏ có thể tái sử dụng như vật liệu lấp hố, san lấp mặt bằng không có yêu cầu kỹ thuật. Nghiền nhỏ vón cục xi măng cứng cũng có thể dùng như chất độn trơ trong đất trồng cây (cải thiện pH đất acid). Không được đổ xi măng thải bỏ xuống cống thoát nước vì gây tắc nghẽn và ô nhiễm.
Phòng ngừa xi măng bị ẩm
- Mua xi măng theo đúng nhu cầu, không tích trữ số lượng lớn trước nhiều tháng
- Kho bảo quản khô ráo, nền cao, có mái che, độ ẩm dưới 70%
- Xếp bao xi măng trên pallet gỗ, cách đất ít nhất 10 cm
- Không xếp quá 10 lớp bao tránh nén chặt bao dưới
- Che thêm bạt nilon cho đống xi măng trong mùa mưa
- Sử dụng theo thứ tự nhập kho (bao nhập trước dùng trước)