Tại sao phải bảo quản xi măng đúng cách
Xi măng là vật liệu nhạy cảm với độ ẩm: chỉ cần hấp thụ 1-2% nước từ không khí, các hạt xi măng đã bắt đầu hydrat hóa một phần và giảm hoạt tính. Bảo quản không đúng cách là nguyên nhân phổ biến nhất khiến xi măng mất phẩm chất trước hạn sử dụng. Theo tiêu chuẩn TCVN 2682:2009, xi măng phải được bảo quản trong kho kín, khô ráo và không quá 3 tháng kể từ ngày sản xuất.
Yêu cầu về kho bảo quản
Kho xi măng phải có mái che kín, tường ngăn gió và mưa hắt, nền sàn cao hơn mặt đất tự nhiên tối thiểu 30 cm để tránh ẩm từ đất. Sàn kho có thể là bê tông, gạch hoặc sàn gỗ kê trên pallet; không để bao xi măng trực tiếp trên đất hoặc nền ẩm. Kho phải thông thoáng nhưng không để gió lùa trực tiếp vào bao xi măng vì gió mang theo hơi ẩm.
Diện tích kho phải đủ rộng để xếp bao không quá 10 lớp theo chiều cao (bao 50 kg không xếp quá 10 lớp để tránh bao dưới bị nén dẫn đến vón cục). Khoảng cách giữa đống xi măng và tường tối thiểu 30 cm để lưu thông không khí và kiểm tra dễ dàng. Không bảo quản xi măng chung kho với hóa chất, phân bón hoặc vật liệu tỏa hơi ẩm.
Kiểm soát độ ẩm
Độ ẩm tương đối trong kho phải duy trì dưới 70% để xi măng không bị ẩm trong thời gian lưu kho dài. Có thể sử dụng máy hút ẩm công nghiệp cho kho lớn hoặc chất hút ẩm silica gel cho bảo quản số lượng nhỏ. Đặt nhiệt kế và ẩm kế trong kho để theo dõi; kiểm tra định kỳ hàng tuần trong mùa mưa.
Trong mùa mưa hoặc vùng có độ ẩm cao (miền Nam trong mùa mưa, vùng ven biển), cần đặc biệt chú ý che phủ thêm bằng bạt nhựa cho các đống xi măng. Bao xi măng phổ thông (giấy kraft, polypropylene) có khả năng chống ẩm hạn chế; bao bì nguyên vẹn chỉ bảo vệ tốt trong điều kiện khô ráo. Bao đã bị rách, ẩm hoặc mở miệng cần sử dụng ngay hoặc chuyển sang bao kín khác.
Cách xếp và quản lý
Xếp xi măng theo nguyên tắc “nhập trước xuất trước” (FIFO – First In First Out): bao nhập kho trước phải được sử dụng trước để tránh tình trạng xi măng cũ tồn đọng. Mỗi đống xi măng nên ghi nhãn ngày nhập kho và ngày sản xuất để theo dõi thời hạn. Không trộn lẫn các lô xi măng khác ngày sản xuất hoặc khác mác trong cùng một đống.
Xếp bao theo chiều nằm ngang trên pallet gỗ cách sàn 10-15 cm. Mỗi đống không quá 10 hàng cao để tránh nén biến dạng bao ở dưới và gây vón cục cục bộ. Kiểm tra bao xi măng mỗi 2-4 tuần: bóp nhẹ góc bao để phát hiện vón cục sớm; nếu phát hiện vón cục mềm vẫn có thể rây và dùng được, vón cục cứng phải loại bỏ.
Thời gian lưu kho tối đa
| Điều kiện bảo quản | Thời gian lưu kho tối đa | Lưu ý |
|---|---|---|
| Kho khô, độ ẩm < 60% | 6 tháng | Kiểm tra trước khi dùng |
| Kho khô, độ ẩm 60-70% | 3 tháng | Tiêu chuẩn bình thường |
| Kho ngoài trời, có mái che | 1-2 tháng | Phải che bạt kỹ |
| Bảo quản không đúng cách | Vài tuần | Có thể mất hoạt tính sớm |
Bảo quản xi măng đóng bao so với rời
Xi măng đóng bao (50 kg/bao) được bảo vệ bởi bao bì nhiều lớp (giấy kraft + PE) giúp hạn chế tiếp xúc hơi ẩm trong điều kiện bình thường. Xi măng rời (vận chuyển bằng xe bồn, nạp thẳng vào silo) yêu cầu silo kín hoàn toàn, có hệ thống lọc khí và kiểm soát độ ẩm nghiêm ngặt hơn. Silo xi măng rời tại công trường phải có van xả đáy để kiểm tra định kỳ và tránh đóng bánh xi măng tại đáy.
Dấu hiệu xi măng bị hỏng do bảo quản kém
- Bao xi măng bị ẩm, ướt hoặc có vết mốc bên ngoài
- Xi măng vón cục cứng không tan khi bóp
- Màu xi măng chuyển sang xanh đậm hoặc nâu (thay vì xám xanh đặc trưng)
- Khi thêm nước không tạo hồ mịn, phát nhiệt yếu hoặc không phát nhiệt
- Thời gian đông kết kéo dài bất thường hoặc không đông kết