Tiêu chuẩn BIPV trong xây dựng là gì?
Tiêu chuẩn BIPV trong xây dựng là hệ thống các quy định kỹ thuật quốc tế quy định về hiệu suất điện, độ bền cơ học, an toàn điện và tính năng của module pin mặt trời khi được tích hợp vào kết cấu công trình. Các tiêu chuẩn này đảm bảo BIPV đáp ứng đồng thời yêu cầu của cả ngành xây dựng (vật liệu bao che) và ngành điện (thiết bị phát điện).
Không có tiêu chuẩn quốc gia riêng về BIPV tại Việt Nam, do đó các dự án BIPV tại Việt Nam thường áp dụng trực tiếp các tiêu chuẩn quốc tế IEC và EN.
IEC 61215 — Tiêu chuẩn nền tảng cho module pin silicon
IEC 61215 (Terrestrial Photovoltaic Modules — Design Qualification and Type Approval) là tiêu chuẩn quốc tế cơ bản nhất cho module pin mặt trời silicon tinh thể (monocrystalline và polycrystalline). Tiêu chuẩn này quy định các thử nghiệm chứng nhận chất lượng và tuổi thọ module.
Các thử nghiệm chính trong IEC 61215 bao gồm: thử nghiệm nhiệt độ cực đoan (−40°C đến +85°C), thử nghiệm độ ẩm đóng băng, thử nghiệm tải cơ học (chịu tải 2400 Pa mô phỏng gió bão và tuyết), thử nghiệm mưa đá và thử nghiệm UV. Module đạt IEC 61215 được coi là có tuổi thọ ít nhất 25 năm trong điều kiện vận hành bình thường.
Phiên bản hiện hành là IEC 61215-1:2021 và IEC 61215-2:2021, thay thế phiên bản 2016. BIPV monocrystalline phải đạt tiêu chuẩn này trước khi áp dụng thêm EN 50583.
IEC 61646 — Tiêu chuẩn cho module thin-film
IEC 61646 (Thin-Film Terrestrial Photovoltaic Modules — Design Qualification and Type Approval) là tiêu chuẩn tương đương IEC 61215 nhưng dành riêng cho công nghệ màng mỏng (CdTe, CIGS, amorphous silicon). Thin-film có đặc tính điện và cơ học khác biệt, đòi hỏi quy trình thử nghiệm riêng.
Module thin-film trong BIPV mặt tiền kính hoặc tường đứng phải đạt IEC 61646. Tiêu chuẩn này đặc biệt chú trọng đến tính ổn định hiệu suất dài hạn (light-induced degradation) và khả năng chịu nhiệt độ cao — yếu tố quan trọng khi module gắn sát bề mặt tường hoặc trong cấu tạo kính hai lớp.
EN 50583 — Tiêu chuẩn BIPV chuyên biệt của châu Âu
EN 50583 (Photovoltaics in Buildings) là tiêu chuẩn duy nhất được xây dựng riêng cho ứng dụng BIPV, ban hành bởi CENELEC (Ủy ban Kỹ thuật điện châu Âu). Tiêu chuẩn gồm hai phần:
- EN 50583-1: Yêu cầu về tích hợp hệ thống — xác định cách module BIPV phải đáp ứng cả chức năng vật liệu xây dựng (chống thấm, cách nhiệt, cách âm, chịu lực) lẫn chức năng phát điện
- EN 50583-2: Yêu cầu thử nghiệm cụ thể cho BIPV — bổ sung các thử nghiệm tải gió, chống thấm nước và an toàn cháy không có trong IEC 61215/61646
EN 50583 là tiêu chuẩn bắt buộc cho dự án BIPV tại EU và được khuyến nghị áp dụng tại Việt Nam cho các công trình xuất khẩu hoặc đầu tư nước ngoài. Module đạt EN 50583 được phân loại là vật liệu xây dựng có chức năng phát điện.
ISO 9050 — Tiêu chuẩn kính năng lượng cho BIPV mặt tiền
ISO 9050 (Glass in Building — Determination of Light Transmittance, Solar Direct Transmittance, Total Solar Energy Transmittance, Ultraviolet Transmittance) áp dụng cho BIPV dạng kính (mặt tiền curtain wall, cửa sổ, mái kính).
Tiêu chuẩn này quy định cách đo và khai báo các thông số quang học của kính BIPV: hệ số truyền sáng (VT), hệ số truyền nhiệt mặt trời (SHGC) và hệ số phản xạ. Các thông số này ảnh hưởng trực tiếp đến tải điều hòa không khí và ánh sáng tự nhiên nội thất — phải được tính vào mô phỏng năng lượng công trình.
Module BIPV bán trong suốt cho mặt tiền kính cần khai báo đầy đủ thông số theo ISO 9050 để kiến trúc sư và kỹ sư MEP có thể tính toán tải năng lượng chính xác.
Các tiêu chuẩn an toàn điện liên quan
- IEC 62108: Concentrator photovoltaic modules — thử nghiệm an toàn điện áp cao cho BIPV kết nối lưới
- IEC 62109-1/2: An toàn bộ biến đổi (inverter) dùng trong hệ thống BIPV
- IEC 60364-7-712: Lắp đặt điện trong tòa nhà — yêu cầu đặc biệt cho hệ thống PV lắp trong/trên công trình
- TCVN 9207:2012: Tiêu chuẩn Việt Nam về đặt đường dây dẫn điện trong nhà ở và công trình công cộng — áp dụng cho phần đấu nối hệ thống BIPV vào lưới điện tòa nhà
Yêu cầu về phòng cháy chữa cháy
BIPV trên mặt tiền và mái công trình phải tuân thủ yêu cầu chống cháy theo QCVN 06:2022/BXD (Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn cháy) và IEC 61730 (PV Module Safety Qualification). Module BIPV trên đường thoát nạn hoặc cạnh giếng thông gió cần đánh giá phân cấp phản ứng cháy.
Tóm tắt tiêu chuẩn theo loại ứng dụng BIPV
| Ứng dụng BIPV | Tiêu chuẩn bắt buộc | Tiêu chuẩn bổ sung |
|---|---|---|
| Mái monocrystalline | IEC 61215, IEC 61730 | EN 50583-1/2 |
| Mặt tiền thin-film | IEC 61646, IEC 61730 | EN 50583-1/2, ISO 9050 |
| Kính BIPV bán trong suốt | IEC 61646, ISO 9050 | EN 50583-1/2 |
| Hệ thống điện BIPV kết nối lưới | IEC 60364-7-712, IEC 62109 | TCVN 9207:2012 |
Câu hỏi thường gặp
- Việt Nam có tiêu chuẩn BIPV riêng không?
- Chưa có tiêu chuẩn BIPV chuyên biệt tại Việt Nam. Các dự án BIPV áp dụng trực tiếp tiêu chuẩn IEC quốc tế và tham chiếu EN 50583 của châu Âu, kết hợp TCVN hiện hành về điện và vật liệu xây dựng.
- Module BIPV nhập khẩu cần chứng chỉ gì?
- Cần có chứng chỉ IEC 61215 hoặc IEC 61646 từ phòng thí nghiệm được ILAC công nhận. EN 50583 là chứng chỉ bổ sung giá trị cao cho dự án công trình xanh.
- EN 50583 có bắt buộc ở Việt Nam không?
- Không bắt buộc theo quy định hiện hành, nhưng được khuyến nghị mạnh mẽ cho các dự án muốn đạt chứng chỉ LEED, EDGE hoặc có vốn đầu tư nước ngoài từ EU.