Cách thi công sơn lót: Quy trình chuẩn bị bề mặt và số lớp
Thi công sơn lót đúng kỹ thuật là bước quyết định tuổi thọ của toàn bộ hệ sơn. Quy trình gồm 3 giai đoạn chính: chuẩn bị bề mặt, pha và thi công sơn lót, kiểm tra trước khi sơn phủ. Bỏ qua hoặc làm tắt bất kỳ bước nào đều ảnh hưởng đến bám dính và độ bền màng sơn.
Giai đoạn 1: Chuẩn bị bề mặt
Chuẩn bị bề mặt chiếm 60–70% chất lượng hệ sơn theo đánh giá kỹ thuật công nghiệp. Bề mặt phải khô, sạch, không bụi, không dầu mỡ và không có vết nứt hở.
Tường vữa xi măng và bê tông
- Kiểm tra độ ẩm: độ ẩm bề mặt ≤16% (đo bằng máy đo ẩm điện tử); nếu tường mới xây, chờ ít nhất 28 ngày
- Loại bỏ vật liệu không bám: cạo sạch vôi cũ, mảng rêu, xi măng bong bằng dao cạo hoặc bàn chải sắt
- Xử lý nứt: bít vết nứt bằng trát bột trét, chờ khô hoàn toàn trước khi lót
- Làm sạch bụi và dầu: dùng khăn ẩm hoặc chổi quét; vết dầu xử lý bằng dung dịch tẩy nhẹ, tráng nước sạch
- Bề mặt cũ bong tróc: cạo sạch đến nền vữa cứng, không để lại mảng rời
Bề mặt kim loại
- Mức chuẩn bị tối thiểu: St 2 (đánh nhám cơ học bằng giấy nhám hoặc bàn chải sắt) cho môi trường không khắc nghiệt
- Mức chuẩn bị tối ưu: Sa 2.5 (blast cleaning bằng bi thép) cho công trình công nghiệp và môi trường ăn mòn cao
- Loại bỏ dầu mỡ: lau bằng dung môi (MEK, xylene, IPA) trước khi đánh nhám để tránh dầu ngấm sâu hơn
- Sơn ngay sau khi làm sạch: không để quá 4 giờ ở độ ẩm cao, thép trần bắt đầu rỉ nhanh
- Kiểm tra độ nhám bề mặt: Rz 40–75 µm là dải tối ưu cho primer chống rỉ bám dính tốt
Sàn bê tông (trước khi thi công epoxy)
- Mài bề mặt CSP 3–4 (Concrete Surface Profile) bằng máy mài diamond để tạo độ nhám đủ cho epoxy bám
- Hút bụi kỹ sau mài: dùng máy hút công nghiệp, không thổi gió vì phát tán bụi
- Kiểm tra độ ẩm bê tông: ≤75% RH theo ASTM F2170 hoặc ≤4% theo phương pháp Carbide
- Xử lý vết dầu máy: mài cơ học hoặc dùng dung dịch degreaser chuyên dụng
Giai đoạn 2: Pha và thi công sơn lót
Pha sơn
- Sơn lót gốc nước: pha loãng tối đa 10% bằng nước sạch; pha nhiều hơn làm loãng chất kết dính và giảm hiệu quả chống kiềm
- Sơn lót gốc dầu/alkyd: pha bằng white spirit hoặc xylene theo tỷ lệ nhà sản xuất (thường 5–10%)
- Epoxy primer 2K: trộn đúng tỷ lệ nhựa:đóng rắn (thường 4:1 hoặc 3:1 theo thể tích); khuấy đều 3–5 phút; để yên 5–10 phút (induction time) trước khi dùng
- Không pha quá loãng: làm giảm DFT và hiệu quả chức năng của primer
Công cụ thi công
- Cọ (brush): dùng cho diện tích nhỏ, góc tường, cạnh và viền; kéo đều theo một chiều
- Rulo lông cừu (roller): diện tích lớn; lông dài hơn (12–18mm) cho bề mặt thô; lông ngắn (4–9mm) cho bề mặt mịn
- Súng phun (airless spray): nhanh nhất, màng đều; áp suất 2,000–3,000 psi; đầu phun 0.015–0.021 inch; khoảng cách 30–40 cm
Kỹ thuật thi công
- Nhiệt độ thi công: 10–35°C; không sơn khi nhiệt độ dưới 10°C (gốc nước) hoặc trên 40°C
- Độ ẩm không khí: ≤85% RH; không sơn khi sắp mưa hoặc có sương
- Thi công từ trên xuống dưới, từ trong ra ngoài
- Lớp primer thứ nhất thường thấm mạnh vào nền — đây là bình thường với bề mặt hút mạnh
- Phủ đều, tránh để vết cọ hoặc biên rolo chồng chéo tạo gờ dày
Giai đoạn 3: Kiểm tra và thời gian chờ
Số lớp primer
- Tường vữa thông thường: 1 lớp primer chống kiềm là đủ
- Tường cũ hút không đều hoặc bề mặt xốp nhiều: 2 lớp, để khô lớp đầu trước khi lót lớp thứ hai
- Kim loại trong môi trường thường: 1 lớp primer chống rỉ
- Kim loại môi trường biển/công nghiệp: 2 lớp primer zinc-rich + 1 lớp epoxy midcoat
Thời gian chờ trước khi sơn phủ
| Loại primer | Touch dry | Thời gian chờ tối thiểu trước topcoat | Thời gian chờ tối đa (overcoat window) |
|---|---|---|---|
| Acrylic gốc nước | 30–60 phút | 2–4 giờ | 72 giờ |
| Alkyd gốc dầu | 2–4 giờ | 8–16 giờ | 48–72 giờ |
| Epoxy 2K | 4–6 giờ | 8–24 giờ | 48 giờ (nhiệt đới) |
| Zinc-rich epoxy | 1–2 giờ | 8 giờ | 30 ngày (tùy sản phẩm) |
Kiểm tra trước khi sơn phủ
- Quan sát bề mặt: màng primer phải đồng đều, không có vùng bóng (thấm không đều), không bong hoặc rộp
- Kiểm tra bám dính: dùng móng tay ấn nhẹ — primer đã khô không để lại vết
- Đánh nhám sơ (nếu cần): P180–P220 nếu bề mặt primer có gờ hoặc tạp chất; lau sạch bụi trước khi topcoat
- Ghi nhận thời điểm thi công để tính overcoat window chính xác
Lỗi thường gặp khi thi công sơn lót
- Sơn lót lên bề mặt ẩm ướt: màng primer bong sau 24–48 giờ do hơi nước thoát ra
- Pha loãng quá mức: DFT không đủ, mất hiệu quả chống kiềm/chống rỉ
- Sơn phủ quá sớm: dung môi topcoat hòa tan primer chưa khô, gây nhăn màng
- Để primer quá overcoat window: bề mặt bị oxy hóa, bụi bám — phải đánh nhám lại
- Không đảo kỹ trước khi dùng: pigment lắng đáy, màng sơn không đồng đều