STC (Sound Transmission Class) là chỉ số phân loại khả năng cách âm của tường, sàn, cửa và kết cấu ngăn cách theo tiêu chuẩn Mỹ ASTM E90 và ASTM E413. STC càng cao, kết cấu cản tiếng ồn truyền qua càng tốt.
STC là gì?
STC đo khả năng giảm âm thanh truyền qua kết cấu ngăn cách, đơn vị là decibel (dB). Chỉ số STC được xác định bằng cách đo suy giảm âm thanh ở các dải tần 1/3 octave từ 125 Hz đến 4000 Hz, sau đó so sánh với đường cong tham chiếu tiêu chuẩn theo ASTM E413. Phép đo thực hiện trong phòng thí nghiệm âm học đặc biệt.
Thang đánh giá STC thực tế
| Chỉ số STC | Mức độ cách âm | Nghe thấy gì ở phía bên kia |
|---|---|---|
| STC 25 | Rất kém | Nghe rõ giọng nói bình thường |
| STC 30 | Kém | Nghe rõ giọng nói lớn |
| STC 35 | Trung bình | Nghe được giọng nói nhưng không rõ lời |
| STC 40 | Khá | Chỉ nghe tiếng ồn lớn rõ ràng |
| STC 45 | Tốt | Tiếng lớn không nghe rõ |
| STC 50 | Rất tốt | Gần như yên tĩnh |
| STC 55+ | Xuất sắc | Yêu cầu phòng thu âm chuyên nghiệp |
Giá trị STC của các kết cấu điển hình
- Tường thạch cao đơn (một lớp, không cách âm): STC 32–35
- Tường thạch cao kép + bông cách âm: STC 45–52
- Tường gạch đặc 100mm: STC 40–42
- Tường gạch đặc 200mm: STC 48–52
- Tường bê tông 150mm: STC 48–50
- Cửa rỗng thông thường: STC 17–22
- Cửa đặc gỗ: STC 26–30
- Cửa acoustic chuyên dụng: STC 45–55
Phương pháp đo STC theo ASTM
Quy trình đo STC bắt đầu bằng ASTM E90: nguồn âm thanh phát trong phòng phát, mức áp suất âm được đo trong phòng thu ở 16 dải tần 1/3 octave (125–4000 Hz). Chênh lệch mức âm giữa hai phòng ở mỗi tần số cho ra đường cong STL (Sound Transmission Loss).
Sau đó theo ASTM E413, đường cong STL được so sánh với đường cong tham chiếu bằng cách dịch chuyển đường chuẩn cho đến khi tổng các giá trị dưới đường chuẩn không vượt quá 32 dB. Giá trị STC là điểm 500 Hz của đường chuẩn tại vị trí đó.
Hạn chế của chỉ số STC
STC không bao gồm dải tần thấp dưới 125 Hz — đây là vùng tần số của nhạc bass, subwoofer và tiếng ồn giao thông thấp tần. Do đó STC có thể không phản ánh đúng hiệu quả cách âm trong thực tế đô thị có nhiều tiếng ồn thấp tần. Chỉ số OITC (Outdoor-Indoor Transmission Class) được phát triển để bổ sung đánh giá tiếng ồn bên ngoài bao gồm tần số từ 80 Hz.
STC trong thiết kế công trình Việt Nam
Việt Nam chủ yếu áp dụng tiêu chuẩn ISO (chỉ số Rw) thay vì ASTM (STC), nhưng STC vẫn được nhiều nhà sản xuất và nhà phân phối vật liệu quốc tế sử dụng trong tài liệu kỹ thuật. Chênh lệch giữa STC và Rw thường chỉ ±1–2 dB cho cùng một kết cấu, nên có thể tham chiếu chéo với độ chính xác thực tế.
Câu hỏi thường gặp
- STC 50 có nghĩa là giảm 50 dB tiếng ồn không?
- Không hoàn toàn. STC 50 là chỉ số tổng hợp từ đường cong đa tần số, không có nghĩa là mọi tần số đều giảm đúng 50 dB. Ở tần số thấp, suy giảm thực tế thường kém hơn chỉ số STC ghi nhận.
- Tại sao hai tường cùng STC nhưng hiệu quả âm thanh thực tế khác nhau?
- Âm thanh truyền qua đường bên (flanking path) — khe hở, ổ điện, ống đi âm, trần chung — thường giảm hiệu quả cách âm thực tế 5–10 STC so với đo trong phòng thí nghiệm.
- STC và NRC khác nhau thế nào?
- STC đo khả năng cản âm truyền qua kết cấu (cách âm). NRC đo khả năng hấp thụ âm của bề mặt (giảm tiếng vang trong phòng). Đây là hai tính năng hoàn toàn khác nhau và không thay thế nhau được.