Sơn chống cháy dùng để làm gì?
Sơn chống cháy intumescent được ứng dụng bắt buộc cho kết cấu thép chịu lực khi công trình yêu cầu mức chịu lửa từ R30 đến R120 phút theo quy định PCCC Việt Nam. Mục tiêu là giữ nhiệt độ thép dưới 500°C đủ lâu để thoát người và ứng cứu.
1. Thép kết cấu dầm và cột
Dầm thép và cột thép trong công trình cao tầng, nhà xưởng công nghiệp, trung tâm thương mại là đối tượng ưu tiên. Khi nhiệt độ thép vượt 500–550°C, cường độ giảm xuống dưới 40% giá trị thiết kế, dẫn đến sụp đổ kết cấu. Sơn intumescent tạo lớp char cách nhiệt tạm thời giúp tòa nhà đứng vững trong thời gian đủ để sơ tán.
Chiều dày DFT cần thiết tính theo hệ số tiết diện Hp/A của từng cấu kiện. Ví dụ cột I-section 254×254 có Hp/A = 180 m⁻¹ cần DFT ~1.500 µm để đạt R60.
2. Cầu thang thoát hiểm và hành lang
Cầu thang thoát hiểm (escape staircase) phải duy trì khả năng chịu tải ít nhất R60 theo TCVN 2622. Thép kết cấu cầu thang thường được sơn intumescent gốc nước để phù hợp thi công trong nhà. Bản thang, dầm chiếu nghỉ và lan can thép đều cần xử lý.
3. Mái vòm và kết cấu mái thép
Mái thép nhà thi đấu, trung tâm hội nghị, sân bay có khẩu độ lớn dùng vì kiến trúc không cho phép dùng bọc bêtông. Sơn intumescent epoxy-based cho hiệu năng cao, chịu ẩm tốt hơn trong điều kiện mái không kín.
4. Kết cấu thép ngoài trời và công trình dân dụng đặc biệt
- Cầu vượt thép: dầm thép cầu đường bộ qua khu đô thị cần PCCC theo yêu cầu địa phương.
- Nhà để xe nhiều tầng: rủi ro cháy xe cao; kết cấu thép toàn bộ tầng hầm phải sơn PCCC.
- Kho chứa vật liệu dễ cháy: thép kết cấu kho hóa chất, kho nhựa, kho dệt may.
- Công trình offshore: giàn khoan, tàu chở hàng — dùng intumescent epoxy kết hợp hệ thống passive fire protection tổng thể.
5. Quy trình thi công intumescent đúng chuẩn
- Làm sạch bề mặt: phun cát Sa 2.5 hoặc SSPC-SP10; kiểm tra độ nhám bề mặt Rz 40–70 µm.
- Thi công primer: sơn lót chống gỉ zinc-rich epoxy hoặc etch primer tương thích; DFT 50–75 µm.
- Thi công intumescent: phun airless hoặc cọ quét nhiều lớp; kiểm tra WFT từng lớp; đạt tổng DFT theo hồ sơ thiết kế.
- Thi công topcoat: sơn phủ bảo vệ tương thích; không dùng epoxy cứng làm topcoat vì sẽ hạn chế phồng nở.
- Kiểm tra DFT: đo từng cấu kiện bằng đầu đo từ tính; lập hồ sơ hoàn công.
6. Kiểm định và hồ sơ pháp lý
Theo Nghị định 136/2020/NĐ-CP, chủ đầu tư phải có hồ sơ chứng nhận nguồn gốc, kiểm định sản phẩm sơn PCCC trước khi nghiệm thu công trình. Đơn vị thi công cần có chứng chỉ phòng cháy. Hồ sơ bao gồm phiếu kết quả đo DFT, chứng nhận sản phẩm và biên bản nghiệm thu PCCC.
Lưu ý không dùng sơn chống cháy khi
- Bề mặt bêtông hoặc gạch — dùng vữa chịu lửa (fire-rated plaster) thay thế.
- Nhiệt độ vận hành thường xuyên > 100°C — intumescent sẽ kích hoạt sớm và mất tác dụng.
- Môi trường ngâm nước liên tục — dùng loại epoxy intumescent chịu nước chuyên dụng.