Gạch ốp lát có mấy loại trong xây dựng?
Gạch ốp lát trong xây dựng được phân loại theo phương pháp sản xuất, thành phần vật liệu và mục đích sử dụng. Các loại chính gồm gạch ceramic, gạch porcelain (sứ), gạch homogeneous, gạch mosaic thủy tinh, gạch 3D texture và gạch bể bơi chuyên dụng. Mỗi loại có đặc tính kỹ thuật riêng phù hợp với từng vị trí ốp lát.
Phân loại gạch ốp lát theo vật liệu và độ hút nước
1. Gạch ceramic (gạch men thông thường)
Gạch ceramic được sản xuất từ đất sét, tràng thạch và thạch anh, ép và nung ở nhiệt độ 1000–1100°C. Lớp men (glaze) phủ bề mặt tạo màu sắc và họa tiết, nhưng xương gạch bên trong vẫn hút nước. Độ hút nước 3–10% (nhóm BIII theo EN 14411). Phù hợp ốp tường nội thất khô, không dùng cho sàn chịu tải mạnh hoặc nơi thường xuyên ướt.
2. Gạch porcelain (gạch sứ)
Gạch porcelain nung ở nhiệt độ 1200–1400°C với nguyên liệu mịn hơn, đạt độ hút nước dưới 0,5% (nhóm BIa theo EN 14411). Đây là loại gạch bền nhất trong nhóm gạch nhân tạo, với độ cứng Mohs 6–7 tương đương đá granite. Gạch porcelain có thể dùng cho cả ốp tường và lát sàn, nội và ngoại thất.
- Gạch porcelain có men (glazed porcelain): bề mặt phủ men trang trí, đa dạng họa tiết, độ cứng bề mặt phụ thuộc vào men.
- Gạch porcelain không men (unglazed porcelain): màu sắc từ khoáng chất trong xương gạch, không cần men — bền màu hơn và không bị tróc men.
- Gạch full-body (đồng thể): màu đồng nhất toàn thân, không phân biệt mặt trên và dưới.
3. Gạch homogeneous (gạch màu đồng nhất)
Gạch homogeneous là loại gạch porcelain đặc biệt có màu sắc và vân chạy đều từ mặt trước qua toàn bộ chiều dày viên gạch. Khi bị mài mòn hoặc trầy xước, màu bên dưới giống bề mặt — không lộ “lõi trắng” như gạch ceramic thông thường. Kết hợp với in kỹ thuật số HD, gạch homogeneous cao cấp tái tạo vân đá granite, marble rất chân thực.
4. Gạch men thủy tinh / mosaic
Gạch mosaic thủy tinh được sản xuất từ thủy tinh nung chảy và tạo hình thành các viên nhỏ 25×25mm, 48×48mm hoặc lớn hơn. Bề mặt thủy tinh không thấm nước, dễ vệ sinh và có tính phản chiếu ánh sáng độc đáo. Thường dùng cho ốp bể bơi, trang trí điểm nhấn tường hoặc backsplash bếp.
5. Gạch lát nền (floor tile) và gạch ốp tường (wall tile)
Gạch ốp tường và gạch lát sàn có đặc tính kỹ thuật khác nhau quan trọng. Gạch ốp tường có độ hút nước cao hơn (men dính tốt hơn) nhưng không cần chịu tải, PEI 0–1. Gạch lát sàn cần độ cứng bề mặt cao (PEI 3–5 tùy tần suất đi lại) và chứng nhận chống trơn R9+. Không được lật ngược — dùng gạch tường để lát sàn là lỗi kỹ thuật phổ biến.
6. Gạch 3D / texture
Gạch 3D có bề mặt nổi tạo hiệu ứng chiều sâu, thường dùng ốp tường trang trí nội thất. Kết cấu bề mặt không phẳng giúp tạo điểm nhấn thẩm mỹ nhưng khó vệ sinh hơn gạch phẳng — cần lưu ý ở khu vực bếp hoặc ẩm.
7. Gạch bể bơi (pool tile)
Gạch bể bơi chuyên dụng có độ hút nước gần bằng 0, kháng hóa chất clo và hóa chất xử lý nước hồ bơi, bề mặt chống trơn R12–R13. Thường là gạch mosaic porcelain hoặc mosaic thủy tinh kích thước nhỏ để dễ ốp theo đường cong bể bơi.
Tiêu chuẩn phân loại gạch ốp lát
| Tiêu chuẩn | Nội dung phân loại | Ứng dụng thực tế |
|---|---|---|
| EN 14411 / ISO 13006 | Nhóm A (ép đùn) / B (ép khô); độ hút nước I/II/III | Phân loại chất lượng gạch nhập khẩu |
| TCVN 7085:2002 | Gạch ceramic Việt Nam — kích thước, độ hút nước, uốn vỡ | Tiêu chuẩn cho gạch sản xuất trong nước |
| R9 / R10 / R11 / R12 / R13 | Chống trơn — đo theo DIN 51130 (góc nghiêng) | R9: ẩm nội thất; R11: ngoại thất; R13: hồ bơi/dốc cao |
| PEI 0–5 | Độ bền mài mòn bề mặt (Porcelain Enamel Institute) | PEI 0-1: tường; PEI 3: sàn gia đình; PEI 5: thương mại |
| QCVN 16:2017/BXD | Quy chuẩn Việt Nam về vật liệu xây dựng, hợp quy CR | Bắt buộc dán tem hợp quy với gạch lưu thông thị trường VN |
Cách đọc ký hiệu chống trơn R trên gạch
Hệ số chống trơn R (từ R9 đến R13) được đo bằng phương pháp góc nghiêng với dầu bôi trơn chuẩn theo DIN 51130. Góc nghiêng càng cao thì càng khó trơn. R9 (góc 6°–10°) phù hợp phòng tắm có thảm hoặc khu vực ẩm nhẹ. R10–R11 cho sàn WC thường xuyên ướt và ngoại thất. R12–R13 (góc >24°) cho hồ bơi, bề mặt dốc cao và khu vực công nghiệp. Chứng nhận R là thông tin kỹ thuật quan trọng nhất cần kiểm tra khi mua gạch sàn ướt.
Câu hỏi thường gặp
- Gạch ceramic và gạch porcelain khác nhau chỗ nào?
- Gạch ceramic có độ hút nước 3–10% và thường chỉ dùng ốp tường khô. Gạch porcelain có độ hút nước <0,5%, cứng hơn và có thể dùng cả sàn lẫn tường, nội thất lẫn ngoại thất. Giá gạch porcelain cao hơn ceramic cùng kích thước 30–100%.
- Gạch homogeneous có tốt hơn gạch thông thường không?
- Gạch homogeneous bền màu hơn gạch có men thông thường vì màu chạy suốt chiều dày — khi bị trầy không lộ màu khác. Tuy nhiên giá cao hơn và đòi hỏi thi công cẩn thận hơn. Với khu vực mài mòn cao (cầu thang, sảnh thương mại), gạch homogeneous là lựa chọn ưu tiên.
- Gạch có chứng nhận QCVN 16 là gì?
- QCVN 16:2017/BXD là quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về sản phẩm, hàng hóa vật liệu xây dựng. Gạch ốp lát lưu thông trên thị trường Việt Nam bắt buộc phải có chứng nhận hợp quy (CR) và dán tem CR trên sản phẩm. Khi mua gạch, kiểm tra tem CR và giấy chứng nhận hợp quy để đảm bảo đạt tiêu chuẩn chất lượng.