Cách thi công tôn phi tần cách âm đúng kỹ thuật
Thi công tôn phi tần tương tự tôn thường nhưng có một điểm quan trọng: mặt có lớp phi tần (polyester hoặc glass-wool) phải hướng xuống dưới, tức là mặt trong của mái. Nếu lắp ngược, lớp phi tần tiếp xúc môi trường ngoài sẽ bị hỏng nhanh và mất tác dụng tiêu âm hoàn toàn.
Chuẩn bị trước khi thi công
Kiểm tra vật liệu
- Xác nhận lớp phi tần hướng đúng chiều — sờ tay vào mặt dưới tấm tôn, lớp xốp/bông thủy tinh phải mềm và bám chắc.
- Kiểm tra tấm tôn không bị bong lớp phi tần tại góc và cạnh tấm trước khi lắp.
- Lưu kho tôn phi tần nằm ngang trên kệ phẳng, không xếp chồng quá 10 tấm để tránh biến dạng lớp phi tần.
Chuẩn bị dụng cụ
- Bu lông mái (roofing screw) có ron EPDM — không dùng đinh thường.
- Máy vít điện với bộ điều chỉnh mô-men xoắn.
- Thước đo chiều dài và dây căng bằng.
- Keo silicon trung tính (neutral cure) hoặc keo butyl cho mối nối.
- Thanh chống (kèo, xà gồ) đã được kiểm tra độ phẳng và độ thẳng hàng.
Quy trình thi công từng bước
Bước 1 — Kiểm tra và xử lý xà gồ
Xà gồ phải thẳng hàng, không bị vênh. Khoảng cách giữa các xà gồ phù hợp với độ dày tôn: tôn 0,40–0,45 mm khoảng cách xà gồ ≤1,2 m; tôn 0,50 mm ≤1,5 m. Xà gồ thép mạ kẽm hoặc đã được sơn chống rỉ trước khi lắp tôn.
Bước 2 — Xác định hướng lắp và lớp chồng (overlap)
Bắt đầu lắp tôn từ phía cuối gió (downwind side) để lớp chồng đầu tấm không hứng gió. Lớp chồng ngang (giữa hai tấm kề nhau): ≥1 sóng tôn; lớp chồng dọc (đầu tấm bên trên đặt lên đầu tấm bên dưới): ≥150 mm với mái dốc <20° và ≥100 mm với mái dốc ≥20°.
Bước 3 — Lắp tôn, đảm bảo lớp phi tần hướng xuống
Đặt tấm tôn lên xà gồ, kiểm tra lần cuối lớp phi tần đang ở mặt dưới tấm tôn. Khi xếp chồng, lớp phi tần tại vùng chồng mép sẽ bị ép giữa hai tấm — đây là bình thường và không ảnh hưởng chức năng. Tránh đi lại trực tiếp lên lớp phi tần ở vùng chưa được kẹp chặt vào xà gồ.
Bước 4 — Bắt bu lông mái
Bu lông mái tự khoan (self-drilling) hoặc tự taro (self-tapping) có ron EPDM, đường kính thân 5,5 mm phổ biến. Bu lông phải được vặn đến khi ron EPDM vừa bẹp nhẹ — không vặn quá chặt làm méo ron hoặc thủng tôn tại lỗ bắt vít. Khoảng cách bu lông: mỗi sóng tôn tại vùng mép chồng và cách 2 sóng tại vùng giữa tấm (tối thiểu 1 bu lông/300 mm chiều dài xà gồ).
Bước 5 — Xử lý mối nối và vùng chồng
Tại vùng chồng ngang và dọc, bơm một đường keo silicon trung tính hoặc băng butyl sealing tape trước khi đặt tấm tôn tiếp theo lên. Keo silicon ngăn nước và gió lùa qua khe mối nối. Không dùng silicon acid-cure (có mùi giấm) vì làm gỉ sét bu lông thép và ăn mòn lớp mạ kẽm.
Bước 6 — Lắp phụ kiện mái
- Nóc mái (ridge cap): lắp sau khi hoàn thành hai mái, dùng keo và bu lông ở mép trên cùng.
- Máng xối: lắp trước hoặc sau tôn tùy thiết kế; đảm bảo độ dốc thoát nước ≥1%.
- Tấm chặn gió (barge flashing): hai bên đầu hồi mái.
- Ống thoát xuyên mái: dùng lá chắn cao su mái (roof flashing boot) bít kín quanh ống.
Bước 7 — Kiểm tra sau thi công
- Kiểm tra tất cả bu lông đã vặn đủ chặt, ron EPDM không bị bung.
- Kiểm tra tôn không bị vênh, không có khe hở tại mối nối.
- Xịt nước thử khả năng chống thấm tại mối nối và nóc mái.
- Kiểm tra lớp phi tần không bị ướt — nếu bị ướt trong quá trình thi công cần để khô trước khi đóng hộp.
Lỗi thi công thường gặp và cách tránh
| Lỗi | Hậu quả | Cách phòng tránh |
|---|---|---|
| Lắp ngược chiều (lớp phi tần hướng lên trên) | Lớp phi tần hỏng nhanh, mất cách âm | Kiểm tra bằng tay trước mỗi tấm tôn |
| Vặn bu lông quá chặt | Thủng tôn tại lỗ vít, rỉ sét, rò nước | Dùng máy vít có điều chỉnh mô-men |
| Không bơm keo mối nối | Nước mưa lùa qua mép chồng | Luôn dùng keo silicon hoặc băng butyl tại mối nối |
| Giẫm lên lớp phi tần chưa được kẹp | Bong lớp phi tần, mất tác dụng | Đặt ván lót khi di chuyển trên mái chưa hoàn thiện |
| Khoảng cách xà gồ quá lớn | Tôn bị võng, nứt theo thời gian | Tính toán khoảng cách theo bảng kỹ thuật nhà sản xuất |
Bảo dưỡng sau thi công
Lớp phi tần không cần bảo dưỡng đặc biệt nhưng nên kiểm tra định kỳ 2–3 năm một lần, quan sát từ bên trong xem lớp phi tần có bị bong, ẩm ướt hoặc biến màu bất thường không. Vệ sinh mái tôn bằng nước sạch hàng năm để loại bỏ bụi và xác thực vật có thể giữ ẩm làm gỉ mép cắt tôn.