Nguyên tắc cơ bản khi thi công sơn nano TiO2
Cách thi công sơn nano TiO2 ngoại thất yêu cầu tuân thủ quy trình chặt chẽ hơn sơn thông thường vì hạt nano cần được phân bố đều trên bề mặt và tiếp xúc trực tiếp với ánh sáng UV để phát huy hiệu quả quang xúc tác. Sai sót trong khâu chuẩn bị bề mặt hoặc pha trộn có thể vô hiệu hóa hoàn toàn tính năng self-cleaning dù sản phẩm đạt tiêu chuẩn.
Bước 1: Chuẩn bị bề mặt
Đây là bước quan trọng nhất. Bề mặt phải được làm sạch hoàn toàn trước khi thi công sơn TiO2.
- Loại bỏ rêu mốc, bụi bẩn, dầu mỡ bằng vệ sinh áp lực cao hoặc dung dịch chất tẩy chuyên dụng.
- Với bề mặt bê tông mới: chờ ít nhất 28 ngày để bê tông hoàn toàn đóng rắn và carbonat hóa bề mặt.
- Với bề mặt sơn cũ: kiểm tra độ bám dính; loại bỏ phần bong tróc; không thi công TiO2 lên nền sơn gốc dầu (alkyd, oil-based) vì TiO2 sẽ phân hủy nền hữu cơ.
- Lấp các vết nứt rạn bằng vữa acrylic hoặc chất trám gốc nước trước khi sơn.
- Bề mặt phải khô hoàn toàn: độ ẩm <16% đo bằng máy đo độ ẩm tường.
Bước 2: Thi công lớp lót (Primer)
Lớp lót gốc nước (acrylic primer) tăng độ bám dính và giảm thấm hút không đều của bề mặt bê tông/vữa. Pha loãng theo tỷ lệ nhà sản xuất quy định; lăn hoặc phun 1 lớp đều; chờ khô hoàn toàn (2–4 giờ tùy điều kiện nhiệt độ và độ ẩm) trước khi thi công lớp tiếp theo.
Không dùng lớp lót gốc dầu (oil-based primer) vì không tương thích với sơn TiO2 gốc nước và sẽ bị phân hủy bởi gốc OH• sau khi TiO2 kích hoạt.
Bước 3: Pha trộn sơn TiO2
Sơn nano TiO2 thường được cung cấp dưới dạng hỗn hợp đã pha sẵn hoặc dạng concentrate cần pha với nước và/hoặc nền sơn theo tỷ lệ chính xác.
- Khuấy đều bình sơn trước khi pha (hạt nano có thể lắng nhẹ sau thời gian bảo quản).
- Pha loãng với nước sạch theo đúng tỷ lệ nhà sản xuất hướng dẫn (thường không pha loãng quá 5–10% cho lớp phủ); pha loãng quá mức làm giảm mật độ TiO2 và hiệu quả quang xúc tác.
- Khuấy bằng máy khuấy tốc độ thấp (không tạo bọt) hoặc khuấy tay liên tục trong 5 phút để phân tán hạt đều.
- KHÔNG trộn với sơn gốc dầu, dung môi hữu cơ, hoặc phụ gia không tương thích.
Bước 4: Thi công lớp sơn chính
Phương pháp phun (khuyến nghị)
Phun bằng súng phun không khí (airless spray) hoặc súng phun khí nén (air spray) cho lớp phủ đều và mỏng nhất — quan trọng để hạt TiO2 tiếp xúc UV tốt nhất. Áp suất phun tùy loại sơn và thiết bị; tham khảo nhà sản xuất. Khoảng cách súng đến bề mặt: 30–50 cm; di chuyển đều tay, chồng lớp 30–40% để tránh bỏ sót vùng bề mặt.
Phương pháp lăn
Dùng con lăn mịn (lông ngắn, độ dày màng sơn đều hơn lăn lông dài). Lăn theo một hướng nhất quán, tránh lăn qua lại nhiều lần làm mất độ đồng đều. Phương pháp lăn thích hợp cho diện tích nhỏ và bề mặt ít phức tạp.
Số lớp sơn
Thông thường thi công 1–2 lớp sơn TiO2. Lớp thứ nhất đóng vai trò tạo nền phủ đều; lớp thứ hai (nếu cần) tăng độ dày màng và mật độ TiO2 trên bề mặt. Chờ lớp đầu khô bề mặt (1–2 giờ) trước khi thi công lớp tiếp theo. Không thi công quá 3 lớp vì màng quá dày có thể nứt và giảm hiệu quả quang xúc tác.
Bước 5: Điều kiện thi công và thời tiết
- Nhiệt độ thi công: 10–35°C; không thi công khi nhiệt độ <5°C (sơn không tạo màng đúng cách) hoặc >40°C (khô quá nhanh, nứt màng).
- Độ ẩm tương đối: <85%; không thi công khi có mưa, sương mù dày hoặc bề mặt ướt.
- Tránh thi công dưới nắng trực tiếp gay gắt (nhiệt độ bề mặt >50°C) — di chuyển theo chiều bóng râm trong ngày.
- Sau thi công, bảo vệ bề mặt khỏi mưa ít nhất 24 giờ (tùy theo đặc tính sơn cụ thể).
Bước 6: Bảo dưỡng và kiểm tra sau thi công
Sơn TiO2 đạt hiệu quả tối đa sau khi màng sơn đóng rắn hoàn toàn (7–28 ngày tùy nhiệt độ). Kiểm tra đơn giản: nhỏ vài giọt nước lên bề mặt sau 1 tuần — nếu nước trải thành màng mỏng (không thành giọt tròn), siêu ưa nước đang hoạt động. Kiểm tra toàn diện bằng đo góc tiếp xúc nước (contact angle <5° là đạt).
Lỗi phổ biến và cách tránh
- Thi công lên nền sơn gốc dầu: TiO2 sẽ phân hủy nền sơn hữu cơ → bong tróc. Luôn kiểm tra loại sơn nền trước.
- Pha loãng quá mức: Mật độ hạt TiO2 giảm → hiệu quả quang xúc tác kém. Tuân thủ tỷ lệ nhà sản xuất.
- Thi công khi bề mặt ẩm: Bám dính kém, màng sơn không đều. Đo độ ẩm tường trước.
- Không khuấy đều trước khi thi công: Hạt nano lắng đáy → phân bố không đều.
- Bỏ qua lớp lót: Bê mặt hút sơn không đều → mật độ TiO2 không đồng nhất.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
- Có thể dùng cọ để thi công không?
- Được, nhưng chỉ cho diện tích nhỏ và góc cạnh khó phun/lăn. Cọ tạo màng sơn ít đều hơn phun và lăn, nên ưu tiên phun cho diện tích lớn.
- Sau thi công cần chờ bao lâu để sơn phát huy tác dụng self-cleaning?
- Hiệu ứng siêu ưa nước xuất hiện ngay khi tiếp xúc UV, thường rõ sau 1–3 ngày nắng. Hiệu quả đầy đủ sau 7–28 ngày khi màng sơn đóng rắn hoàn toàn.
- Có cần thiết bị bảo hộ khi thi công không?
- Có. Mặc dù TiO2 trong sơn thành phẩm ít bay hơi, khi phun có thể tạo sương sơn. Đeo khẩu trang N95, kính bảo hộ và mặc đồ bảo hộ đầy đủ khi phun.