Máy uốn cắt thép là gì? Phân loại và thông số kỹ thuật máy gia công thép
Máy uốn cắt thép là thiết bị cơ giới hóa quá trình gia công cốt thép xây dựng, thay thế lao động thủ công trong cắt và uốn thanh thép theo hình dạng thiết kế. Thiết bị này được phân loại theo chức năng (chỉ uốn, chỉ cắt hoặc kết hợp) và theo cơ cấu truyền động (cơ, thủy lực hoặc CNC).
Định nghĩa từng loại máy
Máy uốn thép (Rebar Bender)
Máy uốn thép tạo hình cốt thép theo góc và bán kính cụ thể bằng cách ép thanh thép quanh chốt uốn trung tâm trong khi chốt ngoài giữ thanh cố định. Mâm uốn quay theo góc định sẵn từ 0° đến 180°, tốc độ mâm thường 4–10 vòng/phút. Có thể uốn 1–4 thanh cùng lúc tùy công suất.
Máy cắt thép (Rebar Cutter)
Máy cắt thép dùng lưỡi dao thép cứng hoặc cơ cấu lệch tâm cắt đứt thanh thép trong một nhát chuyển động. Lực cắt từ 15 đến 100 tấn tùy đường kính thanh. Khác với máy mài, máy cắt thủy lực không sinh nhiệt và bảo toàn cơ tính vật liệu.
Máy uốn cắt kết hợp (Combined Rebar Bender-Cutter)
Máy kết hợp tích hợp cả chức năng uốn và cắt trong một khung máy, tiết kiệm không gian công trường và giảm thời gian di chuyển vật liệu giữa hai trạm gia công. Phổ biến ở các xưởng gia công quy mô nhỏ đến trung bình.
Phân loại theo cơ cấu truyền động
| Loại | Nguyên lý | Ưu điểm | Nhược điểm | Ứng dụng điển hình |
|---|---|---|---|---|
| Máy cơ (bánh răng) | Động cơ điện + hộp số bánh răng | Bền, chi phí thấp, dễ bảo trì | Tiếng ồn cao, khó điều chỉnh góc | Công trường nhỏ, uốn thủ công |
| Máy thủy lực | Bơm thủy lực + xi lanh | Lực lớn, êm, ít rung | Chi phí cao, cần bảo dưỡng dầu | Công trường lớn, cắt D25–D50 |
| Máy CNC | Điều khiển số + servo motor | Chính xác cao, lặp lại tốt, tự động hóa | Giá cao, cần kỹ thuật vận hành | Nhà máy chế tạo, gia công hàng loạt |
| Máy di động (cầm tay) | Động cơ điện mini hoặc khí nén | Nhỏ gọn, dễ di chuyển | Giới hạn D6–D16, kém bền | Công trường nhỏ, gia công tại chỗ |
Thông số kỹ thuật quan trọng cần tra cứu
Đối với máy uốn
- Đường kính thép uốn được tối đa: thường ghi là D6–D32 hay D6–D40, phải đáp ứng đường kính thép cần gia công
- Góc uốn tối đa: 0°–180° là tiêu chuẩn; máy CNC có thể lặp lại chính xác ±1°
- Đường kính chốt uốn (pin đường kính): ảnh hưởng bán kính uốn; cần phù hợp với bán kính uốn tối thiểu theo mác thép (CB240T: 1d; CB500V: 5d)
- Tốc độ mâm uốn: 4–10 vòng/phút, tốc độ thấp hơn cho thép cường độ cao
- Số lượng thanh uốn đồng thời: 1, 2 hoặc 4 thanh
Đối với máy cắt
- Đường kính cắt tối đa: phải lớn hơn đường kính thép cần cắt ít nhất một bậc
- Lực cắt (tấn): tỷ lệ với đường kính và giới hạn chảy của thép
- Số nhát/phút: quyết định năng suất, thường 20–40 nhát/phút
- Độ dài phần tử cắt tối đa: một số máy có giới hạn chiều dài thanh đưa vào
Lực cắt cần thiết theo đường kính thép CB400V
| Đường kính | Tiết diện (mm²) | Lực cắt tham khảo (tấn) | Loại máy cần dùng |
|---|---|---|---|
| D12 | 113 | 5–8 | Máy cắt thanh nhỏ |
| D16 | 201 | 10–15 | Máy cắt trung bình |
| D20 | 314 | 15–22 | Máy cắt trung bình–lớn |
| D25 | 491 | 25–35 | Máy cắt lớn hoặc thủy lực |
| D32 | 804 | 40–55 | Máy thủy lực công suất lớn |
Bảo dưỡng và vận hành an toàn
Tra dầu mỡ định kỳ cho các ổ bi và bánh răng theo lịch nhà sản xuất, thường mỗi 50–100 giờ hoạt động. Kiểm tra lưỡi dao cắt mỗi ngày, thay mới khi có mẻ hoặc mòn bất đối xứng. Không dùng máy cắt đường kính nhỏ để cắt thanh vượt công suất vì có thể vỡ lưỡi dao gây nguy hiểm.
Câu hỏi thường gặp
- Máy uốn cắt thép dùng điện bao nhiêu?
- Máy uốn cắt thông thường dùng điện 3 pha 380V, công suất 2,2–7,5 kW tùy đường kính. Máy di động cầm tay dùng điện 1 pha 220V công suất 0,75–1,5 kW.
- Máy CNC có cần lập trình không?
- Có. Máy CNC yêu cầu nhập tọa độ uốn từ bản vẽ thi công, nhưng phần mềm hiện đại cho phép nhập trực tiếp góc uốn và chiều dài đoạn thẳng, không cần kiến thức lập trình chuyên sâu.
- Có thể dùng máy uốn thép để uốn ống không?
- Không. Máy uốn cốt thép được thiết kế cho tiết diện tròn đặc. Uốn ống cần chốt uốn và gối đỡ chuyên dụng cho ống để tránh bẹp thành ống.