Đổ móng bê tông
Đổ móng bê tông là công đoạn thi công nền móng công trình bằng cách đổ hỗn hợp bê tông (xi măng, cát, đá, nước) vào coffa đã đặt sẵn cốt thép. Chất lượng móng bê tông quyết định khả năng chịu lực và tuổi thọ toàn bộ công trình. Công đoạn này đòi hỏi lựa chọn mác bê tông đúng, trộn đúng tỷ lệ và thi công liên tục không ngắt quãng.
Lựa chọn mác bê tông cho móng
Mác bê tông cho móng được chọn dựa trên tải trọng công trình và điều kiện địa chất. Nhà dân dụng 1-3 tầng thường dùng bê tông M200 (cường độ chịu nén 200 kgf/cm²) cho móng đơn và móng băng. Công trình 4-7 tầng cần M250-M300; nhà cao tầng, công trình chịu tải lớn sử dụng M300-M400 theo thiết kế kết cấu.
| Loại công trình | Mác bê tông móng | Tỷ lệ xi măng:cát:đá |
|---|---|---|
| Nhà 1-3 tầng | M200 | 1 : 1,8 : 3,6 |
| Nhà 4-7 tầng | M250 | 1 : 1,6 : 3,2 |
| Nhà cao tầng | M300 | 1 : 1,4 : 2,8 |
| Công trình đặc biệt | M350-M400 | Theo thiết kế |
Xi măng sử dụng cho móng bê tông thông thường là xi măng Portland PCB 40 hoặc PC 40. Công trình móng trong môi trường xâm thực sunfat (đất phèn, nước biển) nên dùng xi măng bền sunfat (SR) hoặc xi măng Pooclăng hỗn hợp ít aluminate tricanxi.
Chuẩn bị trước khi đổ bê tông
Hố móng phải được đào đúng kích thước thiết kế, làm sạch bùn đất đáy hố và đầm chặt nền đất tự nhiên. Lớp bê tông lót (bê tông đá 4×6, mác M100) dày 100 mm được đổ trước để tạo mặt phẳng chuẩn cho cốt thép. Coffa gỗ hoặc thép phải được ghép kín, chống đỡ chắc chắn, tưới ẩm trước khi đổ để tránh hút nước từ bê tông.
Cốt thép phải được buộc đúng khoảng cách theo bản vẽ, đặt con kê bê tông đúc sẵn để đảm bảo chiều dày lớp bê tông bảo vệ tối thiểu 40 mm cho móng tiếp xúc đất. Kiểm tra đường kính, số lượng thanh thép và vị trí mối nối trước khi đổ. Chuẩn bị đủ vật tư (xi măng, cát, đá, nước) cho ca đổ liên tục không dừng giữa chừng.
Quy trình đổ bê tông móng
Bê tông được trộn theo tỷ lệ thiết kế bằng máy trộn (không trộn tay cho bê tông kết cấu). Thời gian trộn tối thiểu 2 phút mỗi mẻ để đảm bảo hỗn hợp đồng nhất. Độ sụt hỗn hợp bê tông cho móng thường 6-10 cm (đo bằng côn Abrams), không thêm nước tùy tiện ngoài tỷ lệ thiết kế.
Đổ bê tông từng lớp dày 20-30 cm, dùng đầm rung (đầm dùi) để bê tông điền đầy xung quanh cốt thép và loại bọt khí. Đầm dùi cắm sâu vào lớp bê tông bên dưới 5-10 cm, khoảng cách giữa các vị trí đầm không quá 1,5 lần bán kính ảnh hưởng của đầm (thường 30-50 cm). Toàn bộ khối móng phải được đổ liên tục trong một ca thi công.
Bảo dưỡng sau khi đổ
Bê tông móng cần được bảo dưỡng ẩm ít nhất 7 ngày liên tục sau khi đổ (28 ngày để đạt cường độ thiết kế). Che phủ bề mặt bằng bao tải ướt hoặc vải địa kỹ thuật, tưới nước 2-3 lần/ngày trong điều kiện thời tiết khô. Nhiệt độ bảo dưỡng tối ưu 15-30°C; khi nhiệt độ dưới 5°C cần biện pháp giữ ấm cho bê tông.
Coffa móng chỉ tháo dỡ khi bê tông đạt tối thiểu 70% cường độ thiết kế (thường sau 3-5 ngày với bê tông xi măng Portland thông thường). Không đặt tải trọng lên móng trước khi bê tông đạt đủ cường độ. Lấp đất hố móng sau khi bê tông đạt cường độ cho phép, đầm chặt đất từng lớp 15-20 cm.
Những lỗi thường gặp
- Thêm nước tùy tiện: Tăng tỷ lệ nước/xi măng làm giảm cường độ nghiêm trọng; thêm 10 lít nước/m³ có thể giảm 3-5 MPa cường độ.
- Ngắt quãng khi đổ: Tạo mạch ngừng thi công làm giảm khả năng chịu lực và tăng nguy cơ thấm nước.
- Không đầm kỹ: Bê tông rỗng bên trong, giảm cường độ và độ đặc chắc.
- Không bảo dưỡng: Bê tông khô nhanh, co ngót và nứt, không đạt cường độ thiết kế.
- Tháo coffa quá sớm: Bê tông chưa đủ cứng bị biến dạng hoặc vỡ.
Thời gian đạt cường độ
Bê tông sử dụng xi măng Portland thông thường đạt khoảng 40% cường độ sau 3 ngày, 70% sau 7 ngày và 100% sau 28 ngày. Xi măng Pooclăng hỗn hợp (PCB) tăng cường độ chậm hơn trong 7 ngày đầu nhưng tiếp tục tăng sau 28 ngày. Điều kiện nhiệt độ và độ ẩm ảnh hưởng lớn đến tốc độ phát triển cường độ.