Tại sao giá thép xây dựng lại biến động thường xuyên?
Thép xây dựng (thép cây, thép cuộn) là mặt hàng giao dịch trên thị trường toàn cầu, chịu ảnh hưởng đồng thời từ nhiều yếu tố đầu vào lẫn cung cầu trong nước. Hiểu được cơ chế biến động giúp nhà thầu và chủ đầu tư dự toán chính xác hơn, tránh tình trạng thiếu vốn giữa chừng khi thép tăng đột ngột.
Các yếu tố chính ảnh hưởng đến giá thép
1. Giá phôi thép và quặng sắt thế giới
Phôi thép (steel billet) nhập khẩu chiếm 50–70% giá thành sản xuất thép cây tại Việt Nam. Giá phôi giao dịch trên sàn quốc tế (CFR Đông Nam Á, HRC LME) thay đổi theo tuần. Khi Trung Quốc tăng sản lượng thép dư thừa và xuất khẩu giá rẻ, phôi nhập sẽ giảm theo — và ngược lại khi Trung Quốc hạn chế xuất khẩu.
2. Tỷ giá USD/VND
Phôi thép và than cốc thanh toán bằng USD. Khi VND mất giá so với USD, chi phí đầu vào tính bằng VND tăng lên. Một biến động 1–2% tỷ giá có thể đẩy giá thép lên vài trăm đồng/kg với lô hàng lớn.
3. Thuế nhập khẩu và chính sách phòng vệ thương mại
Bộ Công Thương Việt Nam áp thuế tự vệ với thép cuộn cán nóng (HRC) nhập khẩu theo từng giai đoạn. Thay đổi thuế suất hoặc hạn ngạch ảnh hưởng trực tiếp đến giá thép phân phối trong nước.
4. Cước vận chuyển và tồn kho nhà máy
Chi phí vận tải đường biển (Baltic Dry Index) và đường bộ từ nhà máy về công trình ảnh hưởng đến giá giao tại chân công trình. Nhà máy tăng tồn kho khi thị trường trầm lắng thường đẩy giá giảm để xả hàng; ngược lại khi công trình vào mùa cao điểm (quý II, III), giá có xu hướng tăng do cầu cao.
5. Mác thép và đường kính
Thép CB300V (đường kính D6–D10) và CB400V (D12–D32) có giá khác nhau. Thép gân CB400V độ bền cao hơn, giá cao hơn CB300V khoảng 200–500 đồng/kg. Trong cùng một mác, thép đường kính nhỏ (D6, D8) thường có giá cao hơn D16–D32 do chi phí sản xuất/kg cao hơn.
Cách theo dõi giá thép hiệu quả khi lập dự toán
- Theo dõi giá theo mác và đường kính cụ thể — không dùng một mức giá chung cho toàn bộ thép trong dự toán.
- Lấy báo giá tại cùng khu vực giao hàng — giá tại TP.HCM và Hà Nội có thể chênh 300–500 đồng/kg do chi phí vận chuyển.
- Ghi rõ thời hạn hiệu lực báo giá — thông thường 7–14 ngày, sau đó cần xác nhận lại trước khi ký hợp đồng.
- Dự phòng biến động giá 5–10% trong dự toán nếu thời gian thi công kéo dài trên 3 tháng.
- Yêu cầu mill certificate (chứng chỉ xuất xưởng) cho công trình có yêu cầu kiểm định — xác nhận mác thép, lô sản xuất và kết quả thử nghiệm cơ tính.
Bảng so sánh thông số thép CB thông dụng
| Mác thép | Giới hạn chảy (MPa) | Giới hạn bền (MPa) | Ứng dụng điển hình |
|---|---|---|---|
| CB300V | ≥300 | ≥450 | Thép đai, cốt thép phụ, sàn nhẹ |
| CB400V | ≥400 | ≥570 | Cốt dọc dầm, cột, sàn nhà dân dụng |
| CB500V | ≥500 | ≥650 | Kết cấu chịu lực cao, nhà cao tầng |
Tiêu chuẩn: TCVN 1651-2:2018.
Câu hỏi thường gặp
Nên mua thép khi nào để được giá tốt nhất?
Không có thời điểm cố định. Khi thị trường thế giới giảm và tồn kho nhà máy cao (thường quý I hoặc đầu quý IV), giá có xu hướng dễ thương lượng hơn. Tuy nhiên, ưu tiên đặt hàng sớm khi đã có khối lượng chắc chắn, tránh mua gấp khi vào mùa xây dựng cao điểm.
Giá \”tại kho\” và giá \”giao công trình\” khác nhau bao nhiêu?
Chi phí vận chuyển từ kho về công trình thường dao động 100–400 đồng/kg tùy cự ly và khối lượng. Cần hỏi rõ báo giá đã bao gồm phí bốc xếp và vận chuyển hay chưa trước khi so sánh các bên.